ALESTA/NOT DEFTERİM

Adele/ Set Fire To The Rain

2012-02-23T15:46:00.000+02:00

Bugünlerde durmadan dinlediğim tek şarkı. Şarkıyı dinlemek bende saplantılı bir hal aldı. Sözlerinde bana hitap eden -zaten anladığım da yok- hiçbir sözcük olmamasına rağmen, bu görüntüler eşliğinde dinlediğimde düşüyor, yükseliyor, tekrar düşüyor ve son olarak yeniden yükseliyorum. Videodaki ışıklandırma gibi dorukta bir vecd hali yaşıyorum. Müziğin tıpkı edebiyat gibi sakinleştirici, delirtici, vurucu tarafları mevcut. Adele de hepsini bulmak mümkün.

Demet Evgar/ Bu Şarkıyı Dinliyorsan

2012-02-16T16:46:00.001+02:00

Ah ne güzel bir şarkısın sen!
İşyerinden blogumu takip eden sevgili kocama :)

2012 Dünya Öykü Günü Bildirisi - İnci Aral

2012-02-14T21:10:00.001+02:00

2012 Dünya Öykü Günü Bildirisi

Öykü Işıktır.

İlk günden bu yana insan, kendi serüvenini kaydetme ve geleceğe bırakma arzusu duydu. Sesleri, işaretleri müziğe, büyüyü oyuna, tanrıları yontuya, renk ve biçimleri nakışa, deneyimini yaratıcılığıyla sanata dönüştürdü.

Duygu ve düşüncelerini, hayallerini, varoluş mücadelesini, tüm hallerini, sözden yazıya, çağlar boyu dilden dile aktardı, sessizliği söze, somutu soyuta, olağanı olağanüstüne taşıdı. Masallar, destanlar, mitler ve öykülerle insanlığın ortak belleğini oluşturdu.

Öykü, ilk saf anlatıdır. Ortak belleğin yankısı, insan aklı ve sezgilerinin alçak gönüllü ama coşkulu dilidir. Kalbin iyiliğiyle, aşkla, zihnin imgeleriyle canlanır. Yaşamın genişlik ve devingenliği içinde, hiç bıkmadan yeni, özgün ve güzel sözü ararken fark edilmeyenin peşinden gider. Gücünü derinliğinden, keşiflere uygunluğundan, sınırsızlığını dilinin insani özle yoğrulmuş oluşundan alır.

Öykü şifre çözmez, ulaşmaz. Tözünü* korumak için incelikle direnir. Kimi zaman yaşamsal bir tepki, kimi zaman huzursuzluk ya da küçücük bir mutsuzluktur. Açık bırakılmış bir kapı, bir haklılık çığlığıdır.

Bütün sahici ve derin öyküler insanı, yaşamın olmazlıkları için gücendirir ve sınırları genişletme arzusu duyururlar. Her benzersiz öykü, insanın çileli ama görkemli varoluşuna karanlıkta kalanı görünür kılan bir çakımlık ışık düşürür.
Işığınız sürekli, Dünya Öykü Gününüz kutlu olsun!

İnci Aral

* Töz: Asıl, cevher

Bi'Cumartesi

2012-02-12T00:19:00.002+02:00

Cumartesi gecelerinin söylenen sözlerden ve yapılan eylemlerden pişman olunma gibi bir özelliği mevcut zannımca. Bu nedenle susmak gerekli! Kafayı fazla yormadan, ülke kurtarma heveslerine bürünmeden, okunan kitabın cümlelerinin peşine düşmeden geceyi dinlenmeye, belki izlemeye ayırmak gerekiyor.

Kendimize tavsiye vermekten korkmayalım. Tavsiyelere uymaktan korkabiliriz ama. Bizi biz olmaktan çıkaracak herkesten ve her şeyden uzaklaşalım. Yaklaştırmayalım kıyımıza bile. Ders çalışanlara kolaylıklar dileyelim dilemesine de birazcık da ilgi bekleyelim sevdiğimizden.

Şarkılar dinleyip armağan edelim cumartesi gecesine. Pişman olmak iyidir!

[Bugünlerde şubata dair dilimdeki ve aklımdaki sözler Birhan Keskin'e ait. Onun şiiriyle doluyum.]

Med-Cezir

2012-02-08T00:16:00.000+02:00

Edebiyatın özünde kişiyi iyileştiren bir şifacılık mevcut. Yaralarımın kabuk bağlamasını, zamanla yok olmasını edebiyata borçluyum. Onu sadece bir sanat dalı ya da bir görev belki bir iş olarak görmüyorum. Bir fayda da beklemiyorum kendisinden. Elbette benim de bir faydam yok ona. Yine de sağaltma gücünün oldukça yüksek olduğunu düşünüyorum.

Bir yazar değilim. Hiçbir zaman da olmadım. Fakat nitelikli bir okurum. Okumalarımı gerçekleştirirken ihtiyacım olan tek şey biraz daha zaman. Zamanımın kısıtlı oluşu, okuyacağım eserleri de doğru seçme zorunluluğunu getiriyor. Doğru sözcüğü burada alabildiğine öznel. Benim doğrularım, sevdiğim yazarlar, okumayı istediğim kendime has oluşturduğum liste. Yıllar önce okunmuş bir yapıtın yeniden hatırlanması, yeni çıkan bir yığın kitaptan en sevileninin seçilmesi, klâsik eserler içinde ruhuma en yakın bulduğum yazarı okuyuşum gibi.

Okumak için gereken ilk duygu bence haz. Seçtiğimiz tüm kitaplar bizim öznel listemizde yer alır. Tavsiyelerle hareket etsek de haz aldığımız yazarlar baş köşededir. Eğer okumak bize bir doygunluk, tatmin oluş getiriyorsa, keyif vermeyi bir kenara bırakıyorum heyecan ve haz duyuyorsak bir daha kopamayacağımız bir alışkanlık edinmişiz demektir. Kitap ve ihtiyaç sözcükleri hayatımızda yerini almışsa sorun kalmamıştır.

Edebiyatın sağaltma özelliğinden girip, okumanın faydalarından çıksam da bu aralar satır aralarında dolaşmamdandır bu. Bazen fena halde takılı kalıyorum iki satırın arasına. Keşke sadece satırları okusam. Aralarda dolaşmadan, yan yollara sapmadan. Bu da edebiyatın tuzağı işte. Bize görüneni vermek yerine gizlenenleri bulmamızı istiyor.Herkes kendi gizinin peşinde. Yazanın bile haberi olmuyor yüklenen anlamlardan.

Ne güzel.

Şubat/Birhan Keskin

2012-01-28T15:45:00.000+02:00

ben bu içimin yankısı, ben bu içimin koruyla
bu narı daha fazla taşıyamam.
düşecek ellerimden, dağılıp dökülecek odaları,
dayanamam.

benden sana mevsimlerden anne, uykularımdan tüller,
ömrümden ağrılar sızmıştır.
bu aşk bende bir imkânsızlık tasarımı gibi kaldı,
kaldıramam.

adı şubat olan bu şiirde kalbim
uzun bir nehir gibi ağrıyor. inat yumağım çözüldü.
sol omzundan siyah atımı, sana düştüğüm o eski şubattan
çukurumu alıyorum.
benden kalan boşluğa kırmızı bir araf düşüncesini koy.
nasıl hatırlanırsa bir yaprakta bir orman
bu kez o olsun beni sana hatırlatan.

bir gün olur senin de düşerse elinden nar
aşk bir gün seni de alır bir yerden bir yere koyar
ne zaman ki kaplar gönül mülkünü kar
çağır o zaman, anlatırım sana,
bir ömürden nasıl döne döne geçer turnalar.

sanma ki inadımda sarı bir safra
dilimde uçuşan rüzgârlı bir sayfa
sözlerimde silinmiş şifre vardır.
sökmedin beni çölden, yolum araftır.
Ba (sayfa:37)

ÖLMEK GİBİ SEVMEK- ALPER GENCER

2012-01-10T12:12:00.001+02:00

ömrüm, sana karşı boş bulunmakla geçiyor. seni her ziyaretimde, tabancamı emanete bırakıyorum. gözlerin uçaklarla bombalarken bağrımı, kendime affından gayrı sığınak bulamıyorum. beni affetmelisin! bunu yapacağına inanarak başlamalısın işe. biliyorum, yaptığım gaflar boyumu geçti. şimdi elimi her belime attığımda, bana doğrultulan tabancanın aslında benim tabancam olduğunu anlıyorum. elimi her beline attığımda, bir müzik kutusu infilak ediyor gibi başlayan bir şarkı... yo hayır, seninle dans etmek için değil bütün bu arbede, tüm bu devranın efsunlu çarkı! seni dansa kaldırmam için bir çocuğu hıçkırık tutsa, kâfi!

dünyanın bütün bahaneleri bir araya gelse, yaşadıklarımızı berkitemez. birimiz neden bahsettiğimizi unutmalı! neden bahsettiğimizin ne önemi var? hem neden bahsedebiliriz ki biz?! bahsettiklerimizin ne kadar ötesine geçebiliriz? mesele şu; biz bir şeyden bahsederken, bir şeyden bahsettiğimizin her daim farkındayız! susup, sadece birbirimize baksak? ve bu sıra gözlerimiz dahi konuşmasa… sanki o vakit, gerçek bir suskunluk koyabiliriz aramıza.

başımıza ne geldiyse, hep konuştuklarımızdan! tabi bir de anladıklarımız var. oysa ne varsa, konuşamadıklarımızda! ne varsa, işte o anlamadıklarımız var ya, hepsi onlar! oraya gitmenin bir yolunu bulmalıyız. konuşmadan ve anlamadan, insan neyin farkında olabilir ki? ey senin farkında olmamla başlayan maceram, bana borç ver biraz! ey sırrın bir işe yaramadığı açıklık! ey sen! ve ey sen olmayan! ve ey sen olmakla olmamak arasında salınan! bütün yazmadıklarım beni bulsun, böylece yazmayabilirim!

sana dönünce lunaparkta bir çocuğun ölümünü seyreder gibiyim azizem. ben artık biraz uyumalıyım. biraz kiraz yemeliyim. ve ey su içmek, beni boşver! ölmek gibi sevmek… asıl bu eksik aramızda!

Ölüm Yıldönümünde Cemal Süreya

2012-01-09T21:43:00.000+02:00

Gitmekle gidilmiyor ki
Gitmekle gitmiş olamazsın;
Gönlün kalır,
Aklın kalır,
Anıların kalır.

Cemal Süreya

KLÂSİKLER NEDEN OKUNMALI?

2012-01-09T20:14:00.000+02:00

'Ağaca Tüneyen Baron', 'İkiye Bölünen Vikont', 'Varolmayan Şövalye', 'Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu', 'Palomar' gibi çağdaş klasiklerin yazarı Italo Calvino tam yirmi yıl önce aldığı yazıda 'klasik nedir?' sorusuna on dört ayrı tanım getiriyor
ITALO CALVINO

Çeviren: Celâl Üster
İşe, ortaya bazı tanımlar koyarak başlayalım.

1. Klasikler, insanların, hiçbir zaman "Okuyorum" demedikleri, genellikle "Yeniden okuyorum" dedikleri kitaplardır. Bu durum, hiç değilse "mürekkep yalamış" denen insanlar için geçerliyse de, gençler için geçerli değildir; çünkü gençler, dünyayla ve dünyanın bir parçası olan klasiklerle ilk kez karşılaştıkları bir yaştadırlar. "Okumak" eyleminin başına getirilen yineleyici "yeniden" sözcüğünün, ünlü bir kitabı okumamış olmayı kabullenmekten utanan kişilerin yeltendiği küçük bir ikiyüzlülüğü yansıttığı söylenebilir. Ama oluşum çağımızda ne kadar çok kitap okumuş olursak olalım, henüz okumadığımız dünya kadar temel yapıt olacağını belirtirsek, bu tür kişilerin yüreğine biraz olsun su serpebiliriz.

Zengin bir deneyim
Herodotos'un tümünü ve Thukydides'in tüm kitaplarını okumuş biri varsa, parmak kaldırsın! Ya Saint Simon'u? Ya da Retz Kardinali'ni?1 On dokuzuncu yüzyılın büyük roman dizilerinin bile, okunduklarından çok daha büyük bir sıklıkla anıldıklarını söylemek yanlış olmayacaktır. Fransa'da Balzac'ı okulda okumaya başlarlar ve kitaplarının baskı sayısına bakılacak olursa, okul çağından çok sonraları da okumayı sürdürürler. Ama Balzac'ın İtalya'da ne kadar tutulduğu soruşturulsaydı, sanırım sıralamanın en altlarında yer aldığı ortaya çıkardı. İtalya'daki Dickens tutkunları, bir araya geldiklerinde, Dickens'ın romanlarındaki kişilerden ve serüvenlerden gerçek hayatta tanıdıkları kişiler ve kendi hayatlarında yaşadıkları serüvenlermişçesine söz eden küçücük bir seçkinler takımıdır. Michel Butor, birkaç yıl önce ABD'de ders verdiği sıralar, kendisine o güne kadar hiç okumadığı Émile Zola konusunda sorulan sorulardan o kadar bezmişti ki, Zola'nın Rougon Macquart romanları dizisinin2 tümünü okumaya karar vermişti. Sonunda bu dizinin, kafasında canlandırdığından tümüyle farklı olduğunu keşfetmiş; olağanüstü denemelerinden birinde Zola'nın roman dizisinin görkemli bir mitolojik ve kozmogonik soyağacı olduğunu yazmıştı.

Demek, büyük bir yapıtı yetişkinlik çağında ilk kez okumak, olağanüstü bir keyif verir insana. Daha keyifli mi, yoksa daha az keyifli mi olduğunu söylemek olanaksız da olsa, insanın gençliğinde okumasından çok farklı bir keyiftir bu. Gençlikte, her deneyim gibi, okuma da bambaşka bir tat ve bambaşka anlamla donanır; olgunluk çağında okunan bir yapıtta ise daha birçok ayrıntı, düzey ve anlamın ayırdına varılır (ya da varılmalıdır). Dolayısıyla, klasikler konusunda, şöyle bir tanıma geçebiliriz:

2. Klasikler, öyle kitaplardır ki, onları okumuş ve sevmiş olanlar için alabildiğine değerli bir deneyim oluştururlar; ama, en çok tadını çıkaracakları duruma geldiklerinde okuma fırsatını saklı tutanlar için de aynı ölçüde zengin bir deneyim olarak beklerler.

Gençliğimizdeki okumalar, sabırsız olduğumuz, kafamızı toparlayamadığımız, nasıl okunacağını iyi bilmediğimiz ya da hayat deneyiminden yoksun bulunduğumuz için pek bir değer taşımasa da, örnekler, üstesinden gelme yolları, karşılaştırma olanakları, sınıflandırma tasarları, değer basamakları ve güzellik ölçütleri sağlayarak ilerideki deneyimlerimize biçim vermesi açısından (belki aynı zamanda) geliştirici de olabilir; gençken okuduğumuz kitapla ilgili pek az şey anımsasak ya da hiçbir şey anımsamasak bile, içimizde işleyeduran şeylerdir bütün bunlar. Aynı kitabı, olgunluk çağımızda yeniden okuduğumuz zaman, işte o zaman, nereden geldiklerini unutmuş olmamıza karşın artık iç düzeneklerimizin bir bölümünü oluşturan bu değişmez değerleri yeniden keşfederiz. Kendisi unutulabilse de, içimizde tohumunu bırakan yapıtın kendine özgü bir gücü vardır. Şimdi verebileceğimiz tanım şudur:

Yeniden okumak

3. Klasikler, hem imgelemimize unutulmaz bir biçimde yerleşerek, hem de belleğimizin kıvrımları arasına bireysel ya da ortaklaşa bilinçdışı kılığında gizlenerek, belirli bir etki yaratan kitaplardır.
Bu nedenle, olgunluk dönemimizde, gençliğimizin en önemli kitaplarını yeniden keşfetmeye ayrılmış bir zaman olmalıdır. Kitaplar aynı kalmış olsalar da (ki, değişmiş bir tarihsel bakış açısının
ışığında onlar da değişir), biz hiç kuşkusuz değişmişizdir; dolayısıyla da, bu yeniden okuma tümden yeni bir okuma olacaktır. Sonuçta, "okumak" fiilini mi, yoksa "yeniden okumak" fiilini mi kullandığımız, gerçekten de o kadar önemli değildir. Aslında, şöyle diyebilirdik:
4. Klasik, ilk okumada verdiği keşif duygusunu her yeniden okumada veren kitaptır.

5. Klasik, ilk kez okuduğumuz zaman bile, daha önce okuduğumuz bir şeyi yeniden okuduğumuz duygusunu veren kitaptır.
Yukarıdaki 4. Tanım, şu tanımın doğal bir sonucu olarak düşünülebilir:

6. Klasik, okurlarına söyleyeceklerinin tümünü hiçbir zaman tüketmemiş olan kitaptır. Buna karşılık, 5. Tanım, aşağıdaki gibi daha incelikli bir tanımı akla düşürür:

7. Klasikler, bize, bizden önceki okumaların izlerini taşıyarak ve içinden geçtikleri kültür ya da kültürlerde (ya da yalnızca diller ve alışkılarda) bıraktıkları izleri arkalarından sürükleyerek gelen kitaplardır.
Klasik, şaşırtmalıdır
Bütün bunlar, hem eski, hem de modern klasikler için geçerlidir. Odysseia'yı okuyorsam, Homeros'un metnini okuyor olmama karşın, Odysseus'un serüvenlerinin yüzyıllar içinde edindiği anlamları düşünmeden ve bütün bu anlamların gerçekten özgün metnin bağrından mı geldiğini, yoksa sonradan yapılmış eklemeler, çarpıtmalar ya da genişletmeler mi olduğunu merak etmeden edemem. Kafka okuyorsam, bir de bakarım, sürekli olarak nerdeyse her şeye yakıştırılıp durduğunu duyduğumuz

"Kafka'vari" sıfatının yerindeliğini onaylıyorum ya da yadsıyorum. Turgenyev'in 'Babalar ve Oğullar'ını ya da Dostoyevski'nin Cinler'ini okuyorsam, bu kitaplardaki kişilerin ruhlarının, günümüze gelinceye değin nasıl bir bedenden bir başka bedene geçip durduğunu düşünmeden edemem.

Bir klasiği okumak, onu daha önce kafamızda yer etmiş imgesiyle karşılaştırdığımızda, bizi şaşırtmalıdır da. İkincil kaynakçalar, açıklamalar ve yorumlardan elden geldiğince kaçınarak, metnin kendisinin ilk elden okunmasını hiçbir zaman yeterince salık veremememizin nedeni budur. Başka bir kitabı tartışan hiçbir kitabın, hiçbir zaman, tartışma konusu olan özgün kitabın kendisinden daha çok şey söyleyemeyeceğinin, okullarda ve üniversitelerde önemle vurgulanması gerekirken, öğrencilerin tam tersini düşünmeleri için her şey yapılmaktadır. Burada, değerlerin, alabildiğine yaygın bir biçimde tersyüz edilmesi söz konusudur; kitaba konulan giriş, dipnotlar ve açıklamalar ile kaynakça, metnin söyleyeceklerini ve metnin kendisinden daha çok şey bildiklerini öne süren aracılar olmadan konuşmasına izin verildiğinde ancak o metnin söyleyebileceklerini gizleyecek bir duman perdesi gibi kullanılmaktadır. Demek, şöyle bir sonuca varabiliriz:

8. Klasik, çevresinde durmadan eleştirel söylemden oluşan bir toz bulutuna yol açan, ama her seferinde bu toz taneciklerini silkip atan yapıttır.
Bir klasiğin, bize ille de o güne değin bilmediğimiz bir şey öğretmesi gerekmez; bazen, bir klasikte, hep bildiğimiz (ya da hep bildiğimizi sandığımız), ama onun ilk kez o klasik metinde söylenmiş olduğunu (ya da o düşüncenin belirli bir biçimde o metinle bağıntılı olduğunu) fark etmediğimiz bir şeyi keşfederiz. Ve bu keşif aynı zamanda çok hoş bir şaşırtı olur bizim için; tıpkı hep, bir düşüncenin kaynağını, bir metinle bağıntısını ya da o düşünceyi ilk kez kimin söylediğini öğrendiğimizde olduğu gibi. Bütün bunlardan şöyle bir tanım çıkarabiliriz:

9. Klasikler, ne denli kulaktan dolma bilgilerle bildiğimizi sanırsak, gerçekten okuduğumuzda o denli özgün, umulmadık ve yeniliklerle dolu bulduğumuz kitaplardır.

Hiç kuşkusuz, bunun böyle olması için, klasik bir metnin bir klasik gibi
"işlemesi", başka bir deyişle okurla kişisel bir ilişki kurması gerekir. Eğer hiçbir kıvılcım yoksa, okumak da boşunadır: Klasikleri bir görev gibi ya da saygıdan ötürü okumanın bir yararı yoktur, yalnızca aşkla okumamız gerekir klasikleri. Okulu saymazsak elbette: Okulda size, beğenseniz de beğenmeseniz de, birtakım klasikler tanıtılmak zorundadır; siz de, sonradan, bunlar arasından bir seçip yapıh (ya da bunları bir başvuru kaynağı olarak alıp) "kendi" klasiklerinizde karar kılabilirsiniz. Okul, size, kendi seçiminizi yapabilmenizi olanaklı kılacak araçları sağlamakla yükümlüdür; ama geçerli olan tek seçim, okuldan sonra ya da okul dışında sizin yapacağınız seçimdir.

Okumaya ayrılan zaman
Sizin kitabınız durumuna gelecek kitapla, ancak zoraki olmayan okumalar sırasında karşılaşabilirsiniz. Yetkin bir sanat tarihçisi tanıyorum, okuduğu kitapların sayısını kendi de bilmez; devirdiği onca kitap arasında en çok The Pickwick Papers'ı sever; her fırsatta Dickens'ın bu kitabından alıntılar yapar, hayatındaki her olayı, hiç şaşmaz, Pickwick'te geçen bir öyküye bağlar. Bu tümden özdeşleşme süreci içersinde, kendisi, gerçek felsefe ve evren giderek The Pickwick Papers olup çıkmıştır. Bu yolu izlersek, klasiğin, çok yüce ve zorlu bir tanımına varırız:

10. Klasik, giderek tüm evrenle eşdeğer bir niteliğe, eski çağların tılsımlarıyla aynı düzeye erişen bir kitaba verilen addır.
Böyle bir tanım, bizi, Mallarmé'nin düşlediği türden, tüm kitapların toplamı olan kitaba yaklaştırır. Ama bir klasik, yalnızca özdeşleşilerek değil, karşı çıkılarak ya da karşısav getirilerek de aynı ölçüde güçlü bir ilişkiye yol açabilir. Benim gözümde, Jean Jacques Rousseau'nun tüm düşünce ve eylemleri değerlidir, ama Rousseau'nun düşünce ve eylemlerinin hepsi de bende karşı konulmaz bir karşı çıkma, eleştirme ve kapışma isteği uyandırır. Hiç kuşku yok ki, Rousseau'nun kişiliğini kendi mizacımla hiç bağdaştıramamamla bağıntılıdır bu, ama bu kadarla kalsaydı onu okumayıverirdim ve hiçbir sorun kalmazdı; oysa Rousseau'nun benim yazarlarımdan biri olmasını engelleyebildiğimi söyleyemem. O zaman, şöyle diyeceğim:

11. "Sizin" klasik yazarınız, kayıtsız kalamadığınız ve onunla ilişkiniz, dahası ona karşı çıkışınız içersinde kendinizi tanımlamanıza yardımcı olan yazardır.
"Klasik" sözcüğünü çağ, üslûp ya da yetkinlik açısından hiçbir ayrım yapmaksızın kullanışıma açıklık getirmem gerektiğini sanmıyorum. (Enciclopedia Einaudi'nin III. cildinde, bu terimin bütün bu anlamlarının tarihi konusunda, Franco Fortini'nin kaleme aldığı ayrıntılı ve kapsamlı bir "Classico" maddesi vardır.) Benim buradaki savım açısından bakıldığında, bir klasiği ayırt eden, belki de yalnızca, kültürel süreklilik içinde kendi yerini edinmiş olan eski ya da çağdaş bir yapıttan yayıldığını algıladığımız bir tür yankılanmadır. Diyebilirdik ki:

12. Klasik, öteki klasiklerden önce gelen yapıttır; ama daha önce başka klasikleri okumuş olanlar, onun klasik yapıtların soyağacındaki yerini hemen anlarlar.
Bu noktada, canalıcı bir sorunu artık erteleyemem: Klasiklerin okunmasını, klasik olmayan öteki bütün kitapların okunmasıyla nasıl ilintilendirmeli? Bu, şu tür sorularla bağıntılı bir sorundur: "Çağımızı daha derinden anlamamızı sağlayacak yapıtları okumak varken, neden klasikleri okuyalım?" ve "Günümüzün çığ gibi büyüyen olayları karşısında onca bunalmışken, klasikleri okuyacak zamanı ve kafa dinçliğini nereden bulabiliriz?"

Hiç kuşkusuz, "okumaya ayırdığı zaman"ını, tümüyle Lucretius, Lukianos, Montaigne, Erasmus, Quevedo, Marlowe, Yöntem Üstüne Söylev3, Goethe'nin Wilhelm Meister'i, Coleridge, Ruskin, Proust ve Valéry'ye adayabilen, arada sırada da Murasaki'ye4 ya da İzlanda sagalarına5 uzanan gezintilere çıkabilen kutlu bir okur canlandırabiliriz kafamızda. Ve Tanrı'nın bu sevgili kulu, bütün bunları okurken, büyük bir olasılıkla, yeni çıkan kitaplar üstüne eleştiri yazmak, üniversitede bir kürsü kapabilmek için makaleler sunmak ya da dergilere çok kısa sürelerde yazı teslim etmek zorunda kalmamaktadır. Mübareğin, bu perhizi hiç bozmadan sürdürebilmesi için, gazeteleri okumaktan kaçınması, en son çıkan romanın ya da en yeni toplumbilim araştırmasının çekiciliğine kapılmaması gerekmektedir. Ama böylesine bir katılığın nereye kadar haklı görülebileceği, dahası yararlı sayılabileceği
su götürür doğrusu. Günümüz dünyası sıradan ve sıkıcı olabilir, ama geriye ya da ileriye bakacağımız zaman kendimizi içine yerleştirmek zorunda olduğumuz bağlam her zaman günümüz dünyasıdır. Klasikleri okuyabilmeniz için, onları "nerede durarak" okuduğunuzu bilmeniz gerekir; yoksa hem okur, hem de kitap zamandışı bir bulutun içinde yitip gider. Dolayısıyla, klasikleri okumaktan en büyük "hasadı kaldıracak" kişinin, klasikleri okumak ile uygun ölçülerde çağdaşları okumayı ustaca birlikte sürdürebilen kişi olduğunu söyleyebiliriz. Ve bu, ille de, soğukkanlı bir iç dinginliğini gerektirmez; tedirgin bir sabırsızlığın, öfkeli bir hoşnutsuzluğun ürünü de olabilir.

Günümüze kulak kabartmak
Belki de, en güzeli, odamızın içinde olanca açık seçikliğiyle yankılanan klasiklerin sesini dinlerken, tıpkı bizi dışarıdaki trafik kargaşasından ve ani hava değişikliklerinden haberli kılan gürültüye kulak verir gibi günümüze kulak kabartmaktır. Ne var ki, daha şimdiden birçok insan, bir yığın gündelik süprüntünün, sözgelimi televizyonun sonuna kadar açılmış sesinin kuşattığı odasında, klasiklere çok uzaklardan gelen yankısına kulak vermeyi yeğ tutmaktadır. Demek, şu tanımları eklemeliyiz:

13. Klasik, günümüzün sorunlarını, klasiklerin de onsuz edemediği bir artalan gürültüsüne indirgeyen yapıttır.
14. Klasik, kendisiyle hiç uyuşmayan bir şimdi hüküm sürerken bile, bir artalan gürültüsü olarak sürüp giden bir yapıttır.
Öyle görünüyor ki, klasikleri okumak, bize uzun zaman dilimleri bırakmayan ya da insanca boş vakit bulma olanağı tanımayan yaşama hızımızla da, çağımıza uygun düşecek bir klasik yapıtlar kataloğunu hiçbir zaman derleyemeyecek olan kültürümüzün eklektikliğiyle de hiç bağdaşmamaktadır.
Bu koşullar, eksiksiz bir biçimde, Giacomo Leopardi'nin6 hayatında gerçekleşmiştir. Babasının şatosunda (kendi deyişiyle,
"paterno ostello"7) birbaşına yaşayan Leopardi, babası Monaldo'nun olağanüstü kütüphanesinde, Eski Yunan ve Latin yapıtlarına tutkunluğunu fazlasıyla giderebilmiştir. Üstelik baba kitaplığına, o güne kadarki İtalyan edebiyatının tüm yapıtlarını ve kız kardeşi Paolina'ya hoşça vakit geçirtecek romanlar ve günün moda kitapları dışında (Leopardi, kız kardeşine, "senin Stendhal'in" diye yazmıştır bir keresinde) tüm Fransız edebiyatını da katmıştır. Giacomo, en olmadık bilimsel ve tarihsel meraklarını bile, hiçbir zaman tam anlamıyla "çağdaş" olmayan metinlerle gidermiş, kuşların doğasını Buffon'dan8, Fredrik Ruysch'un mumyalarını Fontenelle'den9, Kristof Kolomb'un yolculuklarını da Robertson'dan okumuştur.

Kendi kütüphanenizi yaratın
Genç Leopardi'nin edindiği böylesine bir klasik eğitimi bugün düşünmek bile olanaksız; bir kere, babası Kont Monaldo'nun kütüphanesi çoktan dağıldı. Eski kitaplar yok olup gireken, tüm modern edebiyat ve kültürlerde yeni kitaplar büyük bir hızla çoğaldı. Yapılabilecek tek şey, her birimizin kendi klasiklerinden oluşan kendi ideal kütüphanesini yaratmasıdır. Bana sorarsanız, böyle bir kütüphanenin yarısı daha önce okumuş olduğumuz ve gerçekten değerli saydığımız kitaplardan, yarısı da okumayı düşündüğümüz ve bizim için bir değer taşıyacağını sandığımız kitaplardan oluşmalıdır. Kuşkusuz, umulmadık kitaplara ve rastlantısal keşiflere de yer ayırmalıyız.

Bakıyorum da, İtalyan edebiyatından andığım tek yazar Leopardi. Bu, kütüphanenin dağılmasının sonucu. Şimdi, bu yazının tümünü yeni baştan yazıp, klasiklerin kim olduğumuzu ve nerede durduğumuzu anlamamıza yardımcı olduğunu, bunun için de İtalyanlarla yabancıları ve yabancılarla İtalyanları karşılaştırmanın vazgeçilmez olduğunu iyice açıklığa kavuşturmalıyım.

Sonra da, bu yazıyı bir kez daha yeniden yazmalıyım ki, insanlar klasiklerin "bir amaca hizmet ettikleri" için okunmaları gerektiğini sanmasınlar. Klasiklerden yana gösterilebilecek biricik neden, klasikleri okumanın klasikleri okumamaktan daha iyi olduğudur.

Ve eğer biri karşı çıkıp da, klasikleri okumanın onca çabaya değmeyeceğini söyleyecek olursa, Cioran'dan (henüz bir klasik değil, ama olacak) bir aktarma yapmak isterim: "Ağuotunu hazırlarlarken, Sokrates flütle yeni bir ezgi öğreniyordu. 'Bunun sana ne yararı var?' diye soracak oldular. 'Ölmeden, hiç değilse bu ezgiyi öğreneceğim,' dedi Sokrates."
..............
1. Retz Kardinali ya da asıl adıyla Jean François Paul de Gondi, 1648-53 arasında Fransa'da patlak veren Fronde ayaklanmalarının önderlerindendir. 1651'de, çocuk yaştaki Kral XIV. Louis'nin naipliğini yürüten Anne d'Autriche, Gondi'nin desteğini kazanmak amacıyla onu kardinalliğe atamıştır. Papa X. İnnocentius'un 1652'de bu atamayı onaylanmasından sonra, Retz Kardinali unvanını kullanmaya başlayan Gondi, hayatının son yıllarını, 17. yüzyıl Fransız edebiyatının klasikleri arasına giren Mémoires (Anılar) adlı kitabını yazarak geçirmiştir. (Çevirenin notu.)
2. Émile Zola (1840-1902), Rougon ve Macquart ailelerinin beş kuşak boyunca hayatını anlatan yirmi kitaplık Les Rougon Macquart: Histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire (RougonMacquart'lar: İkinci İmparatorluk Döneminde Bir Ailenin Doğal ve Toplumsal Tarihi) dizisiyle tanınır. Dizinin en ünlü romanları, bir fahişenin hayatını konu alan Nana (1880) ve madencilerin hayat koşullarını anlatan Germinal'dir (1885). (Çevirenin notu.)
3. Yöntem Üstüne Söylev, çağdaş felsefenin babası sayılan Fransız matematikçi, bilim adamı ve filozof René Descartes'ın en ünlü yapıtıdır. (Çevirenin notu.)
4. Murasaki Şikibu (978-1014), Japon edebiyatının başyapıtı ve dünyanın en eski romanı sayılan Genci monogatari'nin (Genci'nin Öyküsü) yazarıdır. (Çevirenin notu.)
5. Ortaçağ İzlanda edebiyatında, yazarın, geçmişi düşgücüne dayanarak yeniden kurguladığı ve aktardığı söylenceler ve tarihsel öyküler.
6. İtalyan şair, bilgin ve filozof Giacomo Leopardi (1798-1837), felsefe ve başka konulardaki yapıtları ve kusursuz güzellikteki lirik şiirleriyle 19. yüzyılın en büyük yazarları arasında yer alır. (Çevirenin notu.)
7. "Baba evi".
8. 18. yüzyılın ünlü Fransız doğabilimcisi George Louis Leclerc Buffon (1707-1788). (Çevirenin notu.)
9. Fransız bilim adamı ve edebiyatçı Bernard Le Bovier de Fontenelle (1657-1757), Voltaire tarafından, XIV. Louis döneminde yetişen en önemli evrensel düşünür olarak tanımlanmıştır. (Çevirenin notu.)

Bi'şarkı Adele/ Someone Like You

2012-01-08T13:41:00.000+02:00

Muhteşem, uzatmaya ne hacet!

Bi'Gece

2012-01-01T23:39:00.000+02:00

Bazı günler iyi değilizdir aslında. Geçirmekte olduğumuz bir hastalık, bir yakınımızın ani ölümü görünürdeki nedenlerdir.
Ruh halimiz bir karabasanın esiridir. Kurtulmak istedikçe aynı noktada buluruz kendimizi. Bağırmak isteriz ama sesimiz çıkmaz. Hep uyanışımızın hayalini kurarız; ama o beklenen ayılma gerçekleşmez. Biz doğrulmaya çalıştıkça, itiliriz.

Velhasılı berbat hissederiz. Berbat bir durumdayızdır. Bitsin!

Ve 2012 Gelir

2012-01-01T00:12:00.000+02:00

Bir şey ifade ediyor mu? Sayı dışında değişen bir şey yok! Bir de fena hasta girdik. Olmadı bu!

Biliyor musun? - Turgut Uyar

2011-12-25T01:40:00.000+02:00

biliyor musun
aşk şiiri yazmaktan bıktım
bir gün şöyle bir baktım
yazdığım bütün şiirler öyle
bir sarsılma, nedir bu
bir otuz aşk şiiri daha
kendimi hiç suçlamadım

peki o zaman ben neden
dereceler sokayım koltuğumun altına
ateşim varsa zaten
ey gözleri maden
çünkü aşk bir suçlamadır
sonuna kadar yaşanmamışsa
bir bardak birada yeni bir deniz
ve yağmur
eski bir denizde yeni bir ada
yaşanmamışsa

sözgelimi Galata'dan Afrika'ya gidiyordum
korsanları kralları ve bazı ülkeleri
ve bütün madenleri
ve kendi sonumu
iyi görmüyordum sonunda
her türlü madeni
elimde bir sürü kağıtla
hazırladım kendimi

Turgut Uyar

Bi'şarkı- Yani

2011-12-25T01:02:00.000+02:00

Güzel bir programdan, güzel bir düet bu haftanın şarkısı olsun.
"Hiçbir şeyi hiçbir şekilde yapamayanlar için"
Benim için...

Gazoz Desem

2011-12-23T19:26:00.002+02:00

Çocukluğumuzun, masumiyetin içeceğidir o. Bırakın Nuri Alçolu Türk filmlerini. Leblebi tozu ve gazoz çocukluk çağımın yegane unsurlarıdır. İllâ cam şişede olmalıdır.

Elbette en güzeli Uludağ olanıdır. Candır. Sevilir.

Lütfen size ikram edilen gazozları içiniz. Reddetmeyiniz.

Edebiyatımızda Bir Kırılma Noktası-Oğuz Atay

2011-12-17T19:19:00.000+02:00

13 Aralık 2011 Oğuz Atay'ın ölümünün 34. yıl dönümünde NTV Gece Bülteni "Oğuz Atay'sız 34 Yıl" mottosuyla Murat Gülsoy'u konuk etti.

Murat Gülsoy'dan Oğuz Atay'a dair doğru ve yerinde tespitler. Onun Türk Edebiyatına katkıları üzerine tadımlık bir söyleşi.

Kırkı Çıkmamış Sevdamıza Şiir- İbrahim Tenekeci

2011-12-17T17:32:00.001+02:00

paylaşılan mutluluğu severim
engin denizler kadar güzeldir o

I
bana ait olmayan cesetleriyaktım bütün gece
küllerini savurdum dans ettim
ay kaydı yıldızlar gülüştü pervasızca
ve saçlarımdan bir demet düştü suya
aldım öptüm gözbebeklerinden
cazibesini yitirmiş bir kadındın sen
seni ben güzel yaptım

II
davudi bir sesim vardı sonra kayboldu
yıldızların üzerine çığ düştü ve ellerim
damıttı ellerini-utandın-demek ki biliyorsun
ah,tarihsiz duyguların ilk resmini bulutlara çizilen
gözlerine çiy düşmüştü üşümüştün
aldım ısıttım seni

III
ben uzaktan severim
seni de öyle sevdim
bir tutam gökkuşağı karıştı sevdamıza
kuş kanadı bir tutam
bıraktık korkularımızı
uçtuk gittik

İbrahim Tenekeci

Bir Şarkı (Mehmet Erdem-Olur Ya)

2011-12-15T19:34:00.004+02:00

Onur Ünlü'nün yönetmenliğini yaptığı ve Haluk Bilginer'in sesiyle "Şiddete meyyalim vallahi dertten" roman dizesini gönlümüze nakşettiği Polis filminin soundtrackı "Olur Ya".

İlk olarak Dublörün Dilemması kitabında okumuştum o mısraı. Altını çizmiştim. Nuh Tufan'ı kullanan Ferruh Ferman'a aitti söz. Murat Menteş'i sevme nedenlerimden biridir Dublörün Dilemması. Kitabın kapağında Onur Ünlü dahil üç afili filintanın fotoğrafı bulunur(Alper Canıgüz-Gökdemir İhsan). Dosttan dosta göndermedir filmdeki sözler. Tesirlidir. Belki bir filmin yazılma nedenidir. Günümüz edebiyatının geleceğine dair güven veren cümleleridir.

Nuh Tufan gibi bir kitap kahramanı çok sık çıkmıyor karşımıza. Gerçek olsa da arkadaşım olsa, yanıbaşımda olsa, o konuşsa ben dinlesem, ben yazsam o okusa, sürekli filmlere ve şarkılara gönderme yapsa, yine iflah olmaz çok zeki bir albino olsa, fena olmazdı. Okuyalı iki yılı aşkın bir zaman oldu, hala roman kahramanım Nuh Tufan'dır. Onun her daim kıyısında olan arkadaşı İbrahim Kurban'ı kıskanmaktayım. Fantastik kahramanım bu dünyaya biraz fazladır.

"Olur Ya"ya gelecek olursak çok iyi bir şarkıdır. Güzel adamların ürünüdür.

Mehmet Erdem'in sesinde Haluk Bilginer'i aratmayan bir buğu sözkonusu. Dinleyeni yenilenmeye çağıran kışkırtıcı bir yanı var. İlişkinizi gözden geçirmenizi tavsiye eden bir yanı olmakla beraber umutsuz bir tavır da şarkının satırları arasında dolaşmakta. "Olur Ya" imkasızı isterken küçük bir umut kırıntısı da taşıyor. Filmin özetidir adeta.

Sırf sevdiğimden, bugün öyle hissettiğimden, beni anlattığı, bir günü, ânı hatırlattığından, günüme not düşmek istediğimden, dinlemekten usanmadığımdan defterimde yer veriyorum.

Ey gerekçeler kime gereksin!

Bi'Şarkı (Amy Winehouse-Back to Black)

2011-12-14T19:55:00.001+02:00

Bir ölümün ardından günlerce dinlediğim ve bir şekilde bugün karşıma çıkan iç karartan Amy Winehouse şarkısı. Onun her "black" değişinin ardından karanlığımız artıyor. Mutsuz muyuz, bu durumdan? "Black, black" diye nağme yapıp mutlu olmak mümkün mü? Bazen mutsuzluğu da, mutsuzluğun getirdiği rahatsızlığı da, sonuçlarını da çok severiz. Biz.

Bi'Deha

2011-12-14T16:55:00.000+02:00

Garip bir hafta geçirmekteyim. Üzerimden uzun süre etkisini atamayacakmışım gibi hissediyorum. Bu bir yol ayrımı gibi görünüyor. Sadece iki saatçik vakit geçirdiğim kelamı güçlü bir dehanın ya da delinin sözlerinin tesirindeyim. Bu zamana değin -kendisine itiraf etmesem de- düşünceleriyle, farklı görüş açısıyla beni her daim etkilemiş tek kişi kocam oldu. Onunla genellikle aynı şekilde düşündük. Ayrıldığımız noktalarda ise hep ikna edilen kişi ben oldum. Kamusal alanda kaybedenlerden olsa da çevremdeki en zeki adamlardan biridir.

Sıradan bir hayatı sürdürürken 12 Aralık 2011 Pazartesi günü iş çıkışında hiç istemediğim halde, bir arkadaşıma eşlik etmem gerekti. Gittiğimiz mekanda yedi kişiden oluşan bir grup bulunmaktaydı. İçlerinden sadece birini tanıyordum. Bu insanlarla tek ortak noktamız meslektaş olmamızdı. Konuşma sürecinin başındayken yaşı ve meslek tecrübesi bizden biraz fazla olan şu an adını bile hatırlamadığım deha konuşmaya başladı. Tartışmanın olamayacağı o ortamda sorular ve yanıtlarla beni her dakika şaşırttı. Sorgulamayı aklımdan bile geçirmediğim konularda ufuk açıcı, raydan çıkaran saptamalar yaptı. Her şey bir yana görmeye alışık olmadığım cesaretine hayran kaldım. Farklı olmak bu olmalı diye düşündüm. İlk defa cümleleri yere sağlam basan, ne dediğini bilen, başını da sonunu da gören kesinlikle çok zeki biriyle karşılaştım. Bir daha gitmeyi düşünmediğim buluşmaları iple çeker hale geldim.

Böyle zamanlar sıkça gelmiyor başıma. Bir sözün, bir kitabın, belki bir şarkının peşine düşmüşlüğüm, etkisinde kalmışlığım, kafa yormuşluğum çoktur. Fakat ilk defa bir insanın büyüsüne kapıldım. Sevilen bir şarkının saatlerce dinlenilmesi gibi onu dinlemek arzusundayım. Bazı hususlarda hiçbir zaman onunla aynı doğrultuda düşünmeyeceğim. Tabularımı yıkamayacak; ama ondan öğreneceğim çok şey var. Şanslıyım.

Bir insan tanıdım ve hayatım değişecek mi acaba?

TAŞ PARÇALARI / BİRHAN KESKİN

2011-12-13T19:14:00.002+02:00

III
madem arkandan ağlamamı bile çok gördün bana
al bu taşlar senin olsun...o halde ve bundan böyle
bütün davullar vursun, telleri kopsun sazların
boşluğa bağırsınlar, birlikte;
kan kusacağız.
kan kusacağız.
madem dünya bunca zalim
madem yakışmıyor kalbimize.

bütün davullar gümlesin
boşluktan gelen, boşluğu dolduranı
boşluğa böğüreni
vursunnnn.

bak! nasıl kan kusuyor külde uyuyan
dünya görsün.

VI
ben seni hep sevgilim ben seni hep
yüzünden geçen dalgalardan okudum.
ellerine sevgi okudum gözlerine şefkat okudum
annen seni inkar etmişti
aldım etime dokudum.

V
Yanmamı bekleme benden
Ben ne çok yandım, biliyorsun.
Yanamam ben yanamam
yanamam küllerim uçuyor.
Rüyamda sapladığın jiletler etimde
Kanamıyor acımıyor.
Acımıyor
Bu dünya buz, bu buzzzzz
zzzzzzzzzzzda
Hiçbir şey acımıyor.

Bunlar yalan,
Yalan söylediklerim
Yalan söylediklerin
Bunlar ancak dünyaya yakışıyor.

Küldüm ben zaten
Küldüm zaten küldüm zaaaateeeen
Kalmışsa eğer
Külün içinde şimdi insanım
uyanıyor.

Dünya görsün şimdi.
Bembeyazzzz
dünyaaaaaaaaaaaa
Yoluna baş koyup buzzzdaaaaaaa
Kan kusanı.

VII
Dünya ne ki sevgilim,
Benim sana yaptığım kubbe yanında?
Düşsün, olsun, bırak,
içinde yıldızlar patlıyor.
Kolaydır inanmak kadar inanmamak da.
İster sal kendini dünyaya, ister kal yanımda
Her şeyden öte öyle sevdim ki ben seni
Yoluna baş koymak diyoruz
Biz barbarlar buna.

VIII
Kırdım, evet, o yalan mekânı kırdım
Çıksın diye ortaya
Çırrrrrrrıııllçıpplaaaaaaak:

Sen benim yuvamsın
Yuvanım ben senin.

IX
Beni bilmediğim bir dünyaya attı...

Bir cümlem yok, darrrrğğmadaaaaaaanıım, bundan.

Bir düşümüz vardı, "birlikte yaşamak" koymuştuk adını,
çok acıyor, belki bundan. Aşkî bir cümle mi bekliyorsun benden.
Beklemeeeeeeee.
Mutfakta reçel yapan iki kadın. Kırmızı biberleri filan.
Rüzgâr alan biraz tepe bir yer. Bakınca, iki yandan
uffffffffffffuk filan.
Dünya yuvarlak değil de hafif elipsmiş gibi.
kaldı ki iki kadın, dünyanın yuvarlağını zaten anlamayan.
böyle. kendime inandığım gibi inanmıştım ona da.
aşk olanın ötesinde bir aşktan söz etmek, aaaaaaah
bir inançtı desem.
bu kadar dağılmam kendimi şimdi
bu dünyaya fırlatılmış gibi hissetmem, bundan.
ne söylememi bekliyorsunhava aldıkça sızlayan bir diş var içimde.
susmam bundan, konuşmam bundan.
ben zaten o ilk acıyla ölmediğimde çok gücenmiştim hayata.
insan olmuştum ilk o zaman.
ya da bozmuşlardı ben yenidoğandan.
kendimi acıya teslim ettiğimde hatırladım,
ölünmüyordu, hatırladım.
ölünmüyoooooorrrrrrrrrrrdu.

XI
acı çekerken de adil ol, diyor bana.
adil ol. sen değil misin inanan
hayatın büyük bir kader olduğuna,
kaderi yönlendirmek bile o büyük kader' in
içindedir filllllllllllan.
o yüzden şimdi adil ol.
sus. söyleme böyle şeyler! adil ol.

inanmıyorsun değil mi?
beni bilmediğim bir dünyaya attı,
diyyyyyyyorum.

diyorum ki,
sözde kalır her şey. sözzzzzzzzde kalıyor.
bir de bana adil ol, diyorsun.

X
ey duymayan insanı,
ey hayat dedikleri büyük kusur.
...

ey kimselere değişmediğim
ayrılığın neden bunca ağır?

hani adalet?
bir kasım' dan öteki kasım' a
bir yanım kör bir yanım sağır.
XV
ben başka bir şey olmak istememmm
istemedim başka şey.

sabırla sevgilim sabırla
acılarımız eşitlensin bu şehirde
diye diye.
bu şehirde etten geçip kalbe erişene
dek sabırla. tek, sabırla.

kaç kişi var bu şehirde
ruhunu sana kubbe,
kubbeeeeeeeeeeeeeeeee
etmiş!

XIV
büyük keder içerirmiş, gördüm, anladım
etten geçip aşka varanın sevgisi.
bunun yanında sevgilim bunun yanında
etin ihaneti, kısaca
hiçbir şeydir.

XII
şimdi bir masaldan bir peri
sessizce dinlesin beni,
alsın yorgun başımı

alsın cümlemi
usulca kalbine koysun.

benim cümle taşıyacak halim
yooooooğğğğğğğ.

XXXI
Katlanan, insanın birbirine yapışan yaralarından
bir yuva inşa etmektir aşk da, varla yok arasından
Ve ahşabı kemiren de ahşaba dahildir,
değil dışarıdan.
Beyhude insanın yuva arayışı ama
yine de yuva arar insan.

dışarısı sevgilim, dışarısı senin
kendini sürekli kaçak kılacağın yollardan başka nedir?
yollar ki hep gider, hep yatay.
ah ben bu kubbe fikrine o yüzden
takılmışım; kubbe ki yüzseksen derece bir şey,
büyük bir arzuyla mümkün.
gayret' in bildiğimiz ve unuttuğumuz anlamıyla örülen.

XVI
in ordan, in ordan
innnnnnnnn, diyor bana
zamanın ensesinden.

ay adalet' ten söz eden zalim
şimdi bi dur, düşün:
ev ki, en büyük mahremiyetti
kimdi vuran, kimi, en mahreminden?

XVIII
en acısını sevgilim en acısını
tadayım istedin:

en acısı buydu.

XVII
omurgamı aldın benim.
omurgamı aldın.
omurgamı aldın.
omurgamı.

niye?

XIX
Varla yok arasındayım
Varla yok arasındayım
Hep, varla yok arasındaydım.
Zaten.
Ben bilmedim ki
niye teyelliyim, niye?

Varla yok arasında
Varla yok arasında
Elimde bir kırık testi

Elimde bir kırık testi
Nereye bırakayım!

XX
Gitmek mi yitmektir kalmak mı artık bilmiyorum
yerini yadırgayan eşyalar gibiydim ya ben hep
ve inançlı, gitmenin bir şeyi değiştirmediğine.

bilemem, belki bu yüzden
ben sana yanlış bir yerden edilmiş
bir büyük yemin gibiydim.
beni hep aynı yerimden yaralayan o eve
yine de döneyim döneyim istedim.

XXI
ah benim sesimle
söylesem de, inanmazlar
benzemiyor çünkü bir dile.

döndüğüm, döndüğüm ama döndüğüm
döndüğüm bu sema sensin. dönnnnnnnnn
düğüm.

sen benim kara ömrüme vuran
suyumu harelendiren sevincimdin.

XXXV
onu sevebileceğinin en yücesiyle sevdin.
titreme daha fazla kalbim.

bağışla kendini artık onu da
bırak gitsin.
bırak gitsin.

o senin en ezel gününden kaderin
sen onu nasılsa bin kere daha
seveceksin.

XXII
günler öylece kendi kendine geçsin diye
bir camın arkasında durdum
bana dokunmasın hiçbir şey
hiçbir şey yarama merhem olmasın
iyileşecekse, hiçbir şeysiz iyileşsin diye
bir camın arkasında durup
akan hayata ve zaman baktım.

bilirdim, biliyordum, biliyorum,
bittiğinde, geçtiğinde,
azaldığında sızı, iyileştiğimde,
o saman tadıyla karıştığında;
her şey daha acı olacak.

XXXIII
ne sanıyorsun?
ne sanıyorsun?
benim olan artık
senin de kaderin:

dağbaşı,
oradaki yaralı ıssızlık.

XXIII
biz iyileşmeyiz diyor ilhan
biz iyileşmeyiz bunu bil, diyor.
biliyordum: ağırdı
biliyordum: çok ağrıdı
biliyordum: adım adım
...

ben seninle sevgilim
mutsuz ama bahtiyardım.

XXIV
bir masal
bir taş ağırlığında olabilir mi?
olurmuş meğer.

birlikte bir masala inanmak istedim
ben seninle, sadece bu.
sen beni tek
tek
tek
bıraktın.

benim artık taş taşıyacak,
taş kaldıracak, taş atacak
halim mi var!

XXV
evet kara bir ömür bu benimki.
kara bir toprak.
gerçekle değil, hakikatle değil,
kalbimin aklıyla kurduğum
kara bir ömür.

yalnız değilim, biliyorum
binlercesi var, onbinlercesi vardı.
kara bir ömürle buradan geçen.

sen bundan böyle
gerçeğin yan yana getirilmiş
yamalarıyla yaşayacaksın.
ben çoktan çıvdırılmış bir şeydim
sevgilim.

XXVII
gözlerimde bir çita oturuyor birazdan deppppp
parrrrrrrrrrrrrrrrrr.

içimdeki çilekeş fuji' yi tırmanıyor sana
eski bir mektuptan gözlerime yağma
dünyanın bütün neonları yanıyor sönüyor
ve bir fotoğraf iki jiletle paramparça.

bir su aygırı kadar yaralıyım dünyadan
anlıyor musun?
içimde uzağa bakan bir zürafa var
hayat orda burda her yerde kaynıyor.

birazdan öleceğim, içeceğim su nerde?

XXX
kar şiddetle rüzgârla büyük bir kırgınlıkla
vardı gece yarısı dağlarına. gelemem artık yanına.
ben kaybettiğime ağlayayım sen kaybettiğine ağla

XXVIII
ömrümü adadımdı.
elimden aldığın ve parçaladığın şey bu!
adaletin adını neden anmıyorsun burada da?
o yüzden büyük yaram
o yüzden büyük öfkem
o yüzden dinmiyor
içimde hepsi, hınca hınç.

hıncahıııııııııııınnnnnç.

XXVI
o kadar uzun yol geldik ki seninle
şimdi, sen ayrı ben ayrı olan o yolu
nasıl yürüyeceğiz?

(biz seninle yoldayken
yanımızdan ovalar, ağaçlar; titreşen
rüzgârlar akmıştı. bir yolumuz olduğunu,
yol kazalarını, yol yorgunluğunu
o zamanlar biliyor muyduk?)

XXXII
ömrü gurbette geçenler gibiydim senin yanında
duymadın mı, çok söyledim?
o uzun gurbette,
ben senin "adalet" diye diye nasıl unufak olduğunu
gördüm.
göre göre, duya duya,
yine de bigâne olarak her şeye.

bilmedin ki; ben senin gurbetinde delirmemek için
kalbimin aklıyla ördüğüm bir yıldızlı kubbede
yaşadım.

tecellinin içinde ecel durur sevgilim, görmedin mi?

adaletin içinde bir zalim oturur.

XXIX
sonra, çoook sonra, bu parçaların sonunda
sen beni kızını çok seven
bir anne olarak hatırla.

ben ki hiç kavuşamamıştım sana.

XXXXII
ve huzurla, içerde bir yumuşak ışık
dışarda dağların etrafını saran kızıllık vardı.
durmak için dünyanın dışında iyi bir sebep
ve bir ana enstrüman;
incecik bir müzikle piyanonun tuşlarına vuran.
yüzünde yeryüzünü gördüğüme duyduğum bir şükran.
her şeyin sertliğini gömen ve uyutan bir kış,
sen ki, de ki grand teton' a kar yağdı.
o karın ortasında önümüzden bir nehir
karla karışık akardı.

sarartma beni
sarartma beniiiiiiiiiiiiiiiiiii..sarartma.

XXXXIII
fazla insansın sen sevgilim fazla insan
bir barbarım ben oysa, bir hayvan
dilim bağışlamaktan söz eder benim
seninki adalet ve intikam.

söylemeye gerek var mı sevgilim
söylemeye gerek var mı şimdi
yetiştirdiğim en iyi nişancı vurdu beni
klimanjaro' nun karları sevgilim
klimanjaro' nun karları
innnniiiiiyor aşağı.

XXXIV
birini seviyorsan onu öldürme! demek kolay
oysa her âşık önce kendine sonra yanındakine cellat.
ve aşkta ölümün bir anlamı vardır, görklü kılınan
bozulsun diye im
her ateş önce yanını yoklar sevgilim.

bundan böyle ne vakit bir yangından artakalan
isle kararmış bir şair gölgesi görsen
başıboş, duran, susan, içinden yanan:
ya da bir kızkardeş, ağlayan kekliğine,
uzak ve göğsüne klarnet sesiyle dolaşan.

XXXVI
bunca zaman sonra, neden ona dokunmadığımı
neden çekmediğimi silahlarımı kınından
olanı biteni kalbime koyup kendimi çektiğimi
soruyorsan...
ona dokunmadıysam,

dokunmadıysam tek bir sebepledir...

bir barbar ancak eşitine dokunur.

XXXVII
akan sokaklarda yan yatmış otlara benziyorum
rüzgârla yana savrulan dallara.
aşk için ihanetle vuran aşk aşkm'ola?
ah ciğerimin köşesi, kavrula kavrula
kopuyor gönülbağım, sen bağla.

XXXXI
Bir nefeslik can kalsaydı sana üflerdim canımdan
Diyecekler; çok yüksekti ondaki zindan
Görmeli, eline almalı, sıvazlamıydın, öğretemeden
Yazgına kanat ol kol ol diyemeden ayrı düştüysem senden.
Buna yanarım çok, en çok buna yanarım inan.
Onaramazdım kırdığım yerleri
Onaramazdın kırdığın yerleri

Son bir nefesle sana sarıldımdı.
En acısı buydu.
En acısı buydu.

XXXIX
aşk iki kişi arasında asla eşitlenmeyendir.
ben bir divan şairi değilim ki sevgilim
sana bercesteler düzeyim
yine de giderayak, gözlerine, ellerine, ayaklarına
tutulmuşluğumu herkes bilsin isterim.
ben bu çıldırmış vaktin, ben bu yılan zamanının
paramparça edilmiş şairiyim.ne diyeyim!
yine de içimde, çooook eskiden kalma bir
ya leyl...ya leyyylllllllllle
bir çöl gecesine ismini bırakayım.

XXXVIII
bir dalda iki kiraz gibi
aşk ile öfke arasında
yanayana,
dursun bu aşk. aşk, mola!
ey yaban!
ayaklanacağım
ayaklanacağım!

dizlerimin bağını bağla.

XXXX
sözde kalır sevgilim
sözde kalır bütün sözler
aşk çünkü, aşk çünkü kendine
bir yol, bir ideoloji ister.

bilirim, çöl rüzgârında çalıdır bazı yaşlar.
sen sevgilim ilerde, biraz daha ilerde
bir tarihe başlayacaksın, orası işte
benim tarihimle başlar.

ve say, geriye doğru, tek tek
sende kalsın şimdi al bu taşlar.
(Her dizesini ayrı ayrı çok sevdiğim mükemmel şiir kitabı Yol'dan)

Majezik

2011-12-09T02:20:00.000+02:00

Kah şiirlerle, kah kısa cümlelerle geçiştirmekte olduğum sayfamı ihmal etmediğim ve blog hayatımı güncelleme gereksinimi hissettiğim için gecenin şu ilerleyen saatlerinde yazının başına oturmuş bulunuyorum. Oldukça uzun bir açıklama cümlesinden sonra bugünün esas konusuna geçeceğim.

Majezik.

Acılarımı hafifleten muhteşem ağrı kesici. Sürekli kullanılmaması tavsiye olunsa da iflah olmaz kronik ağrılarınızda parasetemol içeren ağrı kesicilerin imdada yetişemediği anlarda tek kurtarıcım. Dayanılmaz ağrılarım sonrasında gözümü hayata gece iki sularında açabildim. Öncesi karanlık. Ağrıdan bayılma noktasına geldiğimde ağrı kesicilere başvurma gibi bir özelliğe sahibim. O raddeye geldiğim vakit ise sihirli bir değnek istiyorum. Yutuşumla beraber "poff" diye dağılsın tüm ağrı. O denli hızlı olmasa da oldukça etkili bir şekilde sevgili mazejik yardımıma koşuyor. Duygusal bir bağ bile kurdum an itibariyle.

Hafif sarhoş bir kafayla sabahı eder miyim? Zaman gösterecek.

Yoğun bir iş günü olan cumayı nasıl geçiririm şu an idrakinde değilim. Düşünebildiğim tek şey mutluluk.

Baş ağrımı öteleyen sevgili mazejik ne güzel şeysin sen!

Yaralı Olduğunu Sanan Birisinin Hüznüne Gazel / Turgut Uyar

2011-12-04T19:46:00.000+02:00

.
Şehir birden başladı, sol tarafta hendekler
işportacılar, dükkancılar ve akşamüstüne gidip gelenler
ve onun hüznü vardı

Şehirler olsun varsındı ve manavlar kapansındı.
evlerin ince bir buğuya, bir cinselliğe kapansındı

ve onun hüznü vardı

Aksaçlı ortodokslarla dövüşken çocuklar.
aşk romanları ve trafolar ve “Sen ne güzelsin”ler
kendilerini bitmez sansındı

Nalbantlar resamlarla ve bütün tarlalar çarşıda.
hele yılgınlıklar bir sabah temizliğinde
ve bir coşkudan artan sarı bir şeyler vardı

Bir yitik gibi yüceden, bir anı gibi bir sancıdan
ve onun hüznü vardı

“Her şey atılıyordu. Bitmiş sigaralar. otobüs biletleri. kullanılmış pamuklar muayyen zamanlarda. tarifeler. yaz gümrükleri. gazocağı iğneleri. kötü çıkmış resimler. bir yatma. bir evin oniki yıllık badanası. bir tarih kitabı. kazanılmış bir savaş ve sonucu. bir anlamsızlık. ölü bir çocuk ve pabucu. kibritler. sinemalar. Ve.”

onun hüznü vardı

Ah ellerim, ah beni hatırlayan herkes
Bir kötü romanda beşinci kişi gibiyim falan
ve beni tanımayan herkes

Ben aranan bir şeyim bir parça analjezik.
sesim dükkânsızlığın sesidir bir parça aralık
tahta kepenkli tahta kepenksiz bir parça aralık
Sokaklarda.
Havralarda.
Yataklarda.
Dünyada.

ve onun hüznü bir haydudun hüznüdür
biraz da kendinin yaptığı

TURGUT UYAR/ Her Pazartesi

Ayazdakilerin Türküsü-Alper Gencer

2011-12-04T02:26:00.002+02:00

sevgilim, kışa rağmen çok soğuk dışarısı

ellerin üşünüyor, ben kışkırıyorum

yağıyor dünyanın en soğuk Afrikası

kazara bir çığa iniyorum bir dağla

köpürmeyi reddeden bir sabun kadar susuz

kusuyorum içimden tuhaf közler çıkıyor

üşüyorum üstelik bir kutup ayısıyım

kahrolsun vahşi kapitalizm!

sevgilim, bu burjuva sabunlarını emekçilerin küllerinden yapıyorlar

onlar her gün terliyor diye akıyor sermayenin makyajı

onlar birer kadavra olarak göğü yukarıda tutuyorlar

kışın soğuk olur diyor pozitivist bir kedi

hayal kurmak için bir biletimiz bile yok

önce yoksulluk vardı sonra büyük ikramiye

piyangodan cephane çıkarsa bölüşürüz

kahrolsun vahşi kapitalizm!

sevgilim, sana rağmen çok soğuk dışarısı

Tanrı vergisi bu yıl ücrete bağlanacak

bütçe görüşmeleri açık bilânço der ki

bütün parklara büyük punto çakılsın

"banklarda uyumak yasaktır!" uyarısı

sevgilim bankta ölmek alnımızın yazısı

yeni yılın kutlu olsun, Allah kerim ve azim

kahrolsun vahşi kapitalizm!

Alper Gencer

Hain- Hayriye Ünal

2011-12-04T00:16:00.005+02:00

Sana üç haftadır ihanet etmiyorum

Sana üç hafta dile kolay

Sana –laf aramızda- hafta değil

Tam üç koca ay

Bile değil gerçek olan üç yıldır

Ne ihanet… ne ikame…

Herhangi sebeplerle

Ben miyim taraçada bu oturan

Bu taraça halka bakan

Müzmin akıntılarla ben sırnaşık türkülerle

Koşuşan trombositlerle kanında bir delinin ben ay endam?

Çukur avuç bir dilenci bir de kapımdan geçmesin mi

Bükün dedim kulağını isteyicilerin

Haspama da tez elden kurşun döktürüverin

Sana merhaba der miyim desem olur mu

Bunu bile bilmiyorum sen orada nasılsın bunu da bilmiyorum

Bense iyi değilim, iyilerdenim ama

Hain olmadım hiç ne fikrimi bozdum ne ağladım bir damla

Bile harcamadım harcamadım

Çelerek aklını çelimsiz bir adamın

Adımlarını birbirine dolaştırmadım vallahi dolaştırmadım

Ama şaştım kendi adımlarımı

Adımlarımla adamlarımla kaskalabalık başımla

Kafamda düştüm kireçli bir çukura

Şiirler yazıp şiirle örülecek bir kurtuluşa..

Kurtların uğramadığı bir kurtuluşa..

Bize yalan söylediler!

Kurtuluş yok!.. Olsaydı elverirdiler

İkinci yeni kendini kurtarmakla

Bize bıraktı boğuluşunu toza boğdu da açtığı yolu

Ne komik biz burada biz… yani ben

Ben… Ben düşeyazdım kostak çelmelerle
Usta fırçalarla suretimi çarpıttım da

Almadım bir lokma sofrasından sana küfredenin

Şiirler yazdım ve yasakladım ah u enin

Şiirle sana uzatılacak bir doğruya inandım

Sana bir şey uzatılabilir sandım

Sana bir şey uzatmakla

Küfre girdim girdabımda boğuldu bin saka

Üşüyerek ölürdüm hep üşürdüm hep üşürdüm kış yaz demezdim

Üşüşürdü sakalar düşlerimden taşarken

Hepsine bir mezar beğenirdi Ankara

Ô mon enfant épuisé!*

Üşürdüm kanat dalgandan “mollement balancés sur l’aile

Du tourbillon intelligent/ dans un délire paralèle”**

Bu civarda kaldırmazdı kimse beni, ölürdüm

Sanırım huylanmışlardı ölüşümden her gece
Sana bir elçi gönderseydim çullanıp üstüne korkuturdun
Sana bir kuş gönderseydim etine tamah eder vururdun

Beni bir kere affet ki çıkayım ihramdan

Keçe çadırda tozlandı saçımdan parça alayım

Sözcükleri kitapları taşa çalayım hepsi yansın

Affetmezsen ölüşümde bir yılgınlık olacak

Affetmezsen kan kusacak

Kin kusacak yağlı kendir paslanacak

Beni yüz bin affet bu kötü can ancak bağışlanacak

Hayriye Ünal

* Behey benim bitap, verimsiz çocuğum!

** “Gevşekçe sallanarak kanadı üstünde

Zihin kasırgasının

Paralel bir sayıklama içinde”

(Baudelaire, “Aşıkların Şarabı”)

Ne şiir ama...

Bİ'SENDROM

2011-12-03T01:30:00.001+02:00

Günlerden cuma, gecelerden ertesi. Günlerin geçiş hızına hayran kalmakla beraber, hoşnut değilim.
-evet, bu kadar-

Ah İkinci Yeni! (keşke yalnız bunun için sevseydim seni)

2011-11-23T20:09:00.000+02:00

"kuşlar toplanmış göçüyorlar
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"hiçbir şeyim yok akıp giden sokaktan başka
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"seni o kadar yakından görünce,
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"hızla geçen otobüslerin ardından benzeşmek...
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"senaryocu bayanla bir bankta oturuyoruz
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"iyi anlarında sesin kalınlaşıyor.
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"baktım yeri toparlıyor ayak izleri
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"eşiklere oturmuş bir dolu insan
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"fazıl hüsnü diyor ki, ne diyor fazıl hüsnü?..
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"ortaoyunumuzun dekoru bir kağıt mendil
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"ve konsolun üstünde noksan bir gümüş kutu
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"uzaklardaydın, oracıkta öbür kıtada,
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"ikinci bir parıltı var senin bakışlarında
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"kehanet adlı kısacık bir şiir buldum
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"yürüyoruz bütünlemeye kalmış bir sessizlikte
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"iki çay söylemiştik orda, biri açık,
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"uzaklara bir bakışın vardı kafeteryada
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"bir şey var, ancak makilerin orda söyleyebilirim,
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

"an ki fıskiyesi sonsuzluğun
keşke yalnız bunun için sevseydim seni"

Cemal Süraya

Hayat bir yorumdan ibarettir!

2011-11-22T15:09:00.008+02:00

Edebi metinlerin, her okunuşta yeni anlamlar kazanmak gibi bir özelliği bulunur. Okuyucu, metinle beraber tüm hayatını ardına alır. Yazar ise, gerçek anlamları dışında kullandığı sözcüklerle düş gücüne katkıda bulunur.

Bağlama uygun olarak anlamı değişen sözcüklerle beraber yorumlama bize kalmıştır.Bir gün Victor Hugo, yazdığı bir şiiri yorumlamaları için öğrencilerine verir. Öğrencilerinden gelen yorumları okuyunca: "Bu yorumların hiçbirini kastetmemiştim." der. Şairin söylemediklerini ya da söylemek istemediklerini de yordar okuyucu.

Hayat da böyle. Hepimiz kendi yorumumuzu yaşıyoruz. Bazen bir şiir söylüyoruz. Bazen ise düz bir metni okuyoruz. Bazen dalgalanıp, bazen sessizliğe gömülüyoruz. Hayatımızdaki herkes için farklı bir anlamı ifade ediyoruz. Fakat biz bambaşka bir anlamı yaşıyoruz. Yaşadığımız anlamlardan bazen hoşnut, bazen mutsuz oluyoruz.

Kendi yaşamımla ilgili olarak net bir şekilde söyleyebilirim ki düz bir yolda herkesle beraberce yürümeyi sevmiyorum. Engebeli yolları severim gibi saçmasapan cümleler de kurmayacağım. Ama zikzaklar çizmenin sakıncası yok. Varılacak yer belli iken acele etmenin anlamı yok.

"Anlam" ve "mana" sözcüklerini eş sözcüklermiş gibi kullananları görüyorum. "Anlam" bizim söze yüklediklerimizdir.Çıkardığımız sonuçtur. Kişiden kişiye değişir.Çoktur. "Mana" ise tektir. Anlamlardan söz ederiz de manalar demeyiz. Ya da diyorsanız, yanılıyorsunuz. Ya da siz bilirsiniz. Şiir dizeleriyle düşünmeyi severim. Tüm ikna çabalarıma rağmen benim gibi düşünmeyen kişilerle karşılaştığımda aklıma Faruk Nafiz'in şu dizeleri gelir: "Arkadaş! Biz bu yolda türküler tuttururken/ Sana uğurlar olsun ayrılıyor yolumuz." Yolların ayrılması iyidir. Kalabalık bir yolda yürümektense tenha ama güvenli yolları tercih ederim.

Az ama öz dostlukları tercih edenler beri gelsin! İmaj düşkünleri öte giderken, aynı olmaktan gocunmayan; ama sıradan da olmayanlar beri gelsin!

Sözlerimi Afili Filinta, Murat Uyurkulak'ın şu güzel satırlarıyla sonlandırıyorum:

"Edebiyatçının eseri kalır, okuyucu ise ölür… Okudukça zevkleriniz incelir, daha tuhaf, daha rafine kitaplara, yazarlara el atmaya başlarsınız, bu meşgale sırasında muhtemelen hayat gailesi bakımından dibe doğru kaymaktasınızdır. Okuduklarınızı,müstesna olduğunu düşündüğünüz satırları birilerine anlatmak istersiniz, zira şahsa mahsusun hazzı kısa sürer, ömrü uzun olan paylaşmaktır. Fakat ortalığı her zamanki gibi kaba saba kelimeler, düşük cümleler işgal etmiştir, o gürültüde kimse sizi duymaz. Okumak hem bir hayat başarısızlığının, ki unutmayın okumak mağlupların işidir, hem de derin bir yalnızlık hissinin sebebi olup çıkmıştır. Okuduğunuz onca kitabı, hayatınızı yatırdığınız o zorlu ve hassas meşgaleyi mezara götüreceğinizden korkmaya başlarsınız. Ve siz de bilirsiniz ki yalnız ölmek zordur, arkanızda mutlaka birkaç müttefik, birkaç şahit bırakmak istersiniz."

Bi' Şarkı-Hoş Geldin

2011-11-21T19:26:00.002+02:00

Türk edebiyatında, Servet-i Fünun dönemiyle beraber resim altına şiir yazma modası başlar. Parnasizm akımının etkisinde kalan şairler, karşılarına aldıkları (çoğu tabiat tasvirlerini içeren) tabloların altına şiir döşerler. Bu gerçekçiliğin şiire yansımasıdır bir nevi. Görüneni, var olanı üzerine hiçbir şey eklemeden olduğu gibi tasvir etme işine girişirler.

Bu tasvir etme merakının en güzel örneklerini Tevfik Fikret verir. Onun "Yağmur" adlı şiirini okurken, siz bir pencerenin gerisinde İstanbul'u izlersiniz. Dizelerden sokak oluşur, yağmur önce hafif hafif, ardından hızla yağmaya başlar. Sokak boştur. Köşeden çıkan bir çocuk ıslanmamak için koşar adımlarla önünüzden geçer. Kuşlar saçak altlarına saklanmıştır. Bir köpeğin sesi duyulur. Şiir, öyle bir dünya kurmuştur ki hem sesler hem de görüntü mevcuttur. Okuyucu olarak yapmanız gereken tek şey sözlerden kurulu dünyayı tahayyül etmektir. Tahayyüllerinizin sınırları Tevfik Fikret tarafından kalın çizgilerle çevrilmiştir.

Bütün bunları niye yazdım? Resim altı şiir yazma geleneğinden, şarkı altı his yazmaya geleceğim de ondan. Şarkının bendeki etkileri hakkında birkaç söz söyleme ihtiyacı hissediyorum. Bu yıl tanıdığım sanatçılardan Birsen Tezer. Yaz boyunca "Aşk Üzerine Söylenmemiş Her Şey" şarkısını dinledim. İnternette tek bir kaydı var. O da bir program sırasında çekilmiş. Fakat o kadar doğal ve içten ki, videoyu o haliyle defalarca izliyorsunuz. Sanırım doğru düzgün çekilmiş bir kaydından o denli etkilenmeyeceğim.

Bir Hüsnü Arkan albümünde, Birsen Tezer'in harika sesiyle renk kattığı "Hoş Geldin" şarkısının sözleri sağlam bir şiirin dizeleri gibi adeta. Şarkı sizi bir süreliğine yaşadığınız ortamdan uzaklaştırma başarısına sahip. Sevdiğim diğer şarkılarda olduğu gibi arka arkaya dinlediğimde büyüleniyorum. Çok kaptırmamak gerekiyor seslere. Sesler ki şiirin varoluşudur.

Hayatınıza son zamanlarda girmiş, yeni tanıştığınız kişilere keyifle söyleyebilirsiniz. Sizin için çok değerli hale gelmiş, herkese armağan edilebilir. Sağlam dostlukların kurulması için yılların geçmesine gerek olmadığını anlamamızı sağlar mı? Bilinmez. Gününüzü aydınlatan, görmediğiniz zamanlarda eksikliğini hissettiğiniz hayatınızdaki bir avuç insan için söylenebilir. Öte yandan mevcut şartları taşıyorsanız şarkının esas mahiyetini de düşünerek dinleyebilirsiniz. Çoğu zaman sözlerin önemi olmuyor zaten melodi sizi önüne katıp sürüklüyor.

Güzel Adamlar- Onur Ünlü

2011-11-20T20:32:00.003+02:00

En sevdiğim dizinin, en sevdiğim yönetmeni. Yönetmen koltuğuna geçtiğinde Onur Ünlü olarak anılan; lakin şiirlerinde Ah Muhsin Ünlü olarak tanıdığımız garip ama derin, ince ve keskin sözlerin sahibi şairim güzel adam.

Ah aşk!
Bir topluluğun fotoğraf çekildikten sonra
Dağıldığı
An.

(Gidiyorum Bu, sayfa:36.)

Bende bir kafa takıntısı var. Bazı insanların nasıl olup da böyle bir kafaya sahip olduklarını hep merak etmişimdir. Bu kafalar takip edilesi, peşinden gidilesidir. Güzel adamlar bu grupta yer alır. Onur Ünlü o dehalardan biri. Biraz deli olduğunu düşünüyorum. Hayata hangi pencereden ya da uçurumdan bakıyorsa oraya gitmek istiyorum.

Zaman zaman "Gidiyorum Bu" şiir kitabını elime alıp sesli okumalar gerçekleştiriyorum. Sesimin bu kötü haline bile yakışan, ayrıksı duran, içime işleyen bir yanı var. Ötenizde berinizde duranlar, kendinizden geçmiş o şevk anınızı anlamakta sıkıntı duyabiliyorlar.

Sel Yayınlarından çıkmış olan kitabın geçtiğimiz günlerde yeni bir baskısı yapıldı. Onur Ünlü yeni bir şiir kitabı çıkarmayacağını ve yazdığı yeni şiirleri, "Gidiyorum Bu"nun son baskısına ekleteceğini söylemişti bir röportajında. İşte bahsedilen o baskıda taze şiirler mevcut. Maalesef henüz edinmedim.

Şairin en sevdiğim dizeleri aşağıya alıntıladığım dizelerdir. Mükemmeldir. Tutkuyla sevilir. Sık sık okunur.

İnanmışım kaybetmek esrarıdır olmanın
Çıldırmış bir vaşak gibi kaybediyorum.
İpimden kurtulmuşum kaybediyorum.
Birleşmiyor ellerimiz haykırıyor trapez
Tanklar tank olup geçiyor üstümüzden
Helvetius haklı, devlet şaşkın, piyanist kara
Memleket sana rağmen ket vururken yarama
Şu çıplak çocuk şu tüyük bürk şairi ben
-Ve emir "kûn" diyor; doğuruluyorum-
'bu ülke'den daha bıçkın tamlama bilmiyorum.
Ayakkabılarını kapımın önünde görmeyi istiyorum!
Çünkü bu,
Seni Seviyorumum içine nal salmak demektir.
Ve hareketinin bana durduğunu akla uydurur.
Oysa seni sevmem toplumu meşru kılar
Ve gitmen beni dile indirger sevgilim...

(Gidiyorum Bu, sayfa:61.)

Onur Ünlü, şu an kanser tedavisi görüyor. Bu nedenle Leyla ile Mecnun dizisini bir başka yönetmene devretti. "Celal Tan ve Ailesinin Aşırı Acıklı Hikâyesi" filmini çektiği sıralarda da başka bir yönetmene emanet etmişti diziyi. Yaz günlerine denk gelen o bölümlerde, onun bakış açısının yoksunluğunu fazlasıyla hissetmiştim. Şimdiki yönetmeni, emanet edilen önceki yönetmenden daha başarılı bulsam da en sevdiğim diziyi, onun perspektifinden izlemeyi isterdim. Böyle güzel adamlar hep aramızda olsun ve biz onlarla aynı çağı paylaştığımız için mutlu olalım. Yoksa yaşadığımız günler çekilir gibi değil.

Yazmak Eylemi- Ferit Edgü

2011-11-19T21:40:00.008+02:00

Ferit Edgü'nün "Yazmak Eylemi" şu an okuduğum kitap. Bir çırpıda bitecek gibi görünüyor. Kitabı edinme sürecim biraz zaman aldığından hesapladığımdan daha geç okumaya başladım. Bir gazetenin kitap ekinde hakkında çıkan bir yazı nedeniyle herkes kitabın peşine düşmüştü anlaşılan. Bu, gazetelerin kitap eklerinin yeterince etkili olduğunun bir göstergesi. Mecburi bir erteleme sonrasında bugün kitabı edinebildim. Aradaki zaman diliminde ise geçmişe dönüş yaparak Tezer Özlü'nün "Yaşamın Ucuna Yolculuk" adlı romanını yeniden okudum. Bu tekrar okuyuşun sarsıntılarını ayrıca yazmayı düşünüyorum.

Yazmak Eylemi bir öykü kitabı gibi nitelense de toplumsal-siyasal bir olay üzerine 101 farklı bakışın işlendiği üslup alıştırmalarından oluşuyor. Edebiyat öğretmenleri ya da kuramsal olarak edebiyatla ilgilenenler için mutlaka okunması gereken kitaplardan. Edebi bir haz almak amacındaysanız bu ihtiyacınızı gidermeyecektir. Fakat değişen özneyle bir olayın kaç farklı şekilde anlatılacağının iyi bir örneği.

Arka kapak yazısında şöyle tanımlanıyor Yazmak Eylemi: "Kendilerini 'devrimci' olarak tanımlayan örgüt üyelerinin bir eylemi sonucu 14 Şubat 1980 Perşembe günü, İstanbul'un birçok semtinde dükkânlar kepenk açmadı. Yazar, bu eylemi 101 değişik metinde dile getirerek bir yazmak eyleminde bulundu." Kitabın arka kapağında Sel Yayınları talihsiz bir yazım hatasına da yer veriyor ve tanıtım cümlelerini şu biçimde sonlandırıyor: "Yazmaz Eylemi, yazının sınırsız olanaklarını sunuyor okuyucuya." Bir yayınevi arka kapakta hem de kitabın isminde yanlışlık yapsın! İş değil.

Yazmak Eylemi, kısa metinlerden oluştuğu ve olay merkezli bir anlatım biçimine sahip olduğundan hızla okumak mümkün. Bir saat içinde kitabın dörtte üçünü okudum. Kitabı bulma çabalarıma şahit olmuş birkaç öğretmen arkadaşım merakla eser hakkındaki düşüncelerimi bekliyor. Onlara çok güzel haberler veremeyeceğim. Zira okuma serüvenimde bu eser sadece kuramsal bir yeri işgal ediyor. Elbette Ferit Edgü benim için "Bir Gemide" demek. Bu kitap ise edebiyatın sınırlarını ya da sınır tanımazlığını gösteriyor. Öykü kahramanlarının özellikleriyle çeşitlenmiş, bulundukları mekan, geçmişleri, kişilikleri, kimlikleri, yaklaşımları ile tek bir olay üzerinden ne kadar başka başka anlatımların çıkarılabileceği aktarılıyor. Tekrar etmekte fayda var. Edebî bir metinden heyecan ve haz bekliyorsanız "Bir Gemide"yi okumalısınız. Edebî metinlerin biçemleri hakkında fikir sahibi olmak istiyorsanız "Yazmak Eylem"ini okuyunuz.

Metinleri kimi oldukça kısa, sizin için ikisini örnek olması açısından aktarıyorum buraya.

NESNEL

Bugün, dükkânların hemen hemen tümü kapalıydı. Bir tedhiş grubunun eylemi sonucu olduğu söyleniyor. Dün, söz konusu örgütün militanları, dükkânlara tek tek uğrayıp, yarın (bugün) dükkânlarınızı açmayacaksınız, demişler. Tehdit etmişler.
Kapalı olan dükkânların sayısına bakılırsa, bu buyruğa büyük çapta uyulduğu anlaşılıyor.
Bu eylemin amacı, şu ana değin açıklanmamışsa da, bir güç belirtisi olarak değerlendirilebilir.
Dükkânlarını açan, tek tük esnaf, bu tehdidin dışında kalanlar mı, yoksa tehdide kulak asmayan kişiler mi?Doğrusu merak konusu.

EĞRETİLEME

Kaptansız bir gemideyiz. Hiç kimse nereye gideceğimizi bilmiyor. Amaçsızca gökboşluğunda kanat çırpan kuşlar gibi ordan oraya gidiyoruz. Ama çaldığımız tüm kapılar kapalı. vardığımız her yer, boyunumuzu aşan bir duvar. Deliksiz taş bir duvar. Ardında neler olup bitiyor, bilen yok.

(Ferit Edgü, Yazmak Eylemi, Sel Yayınları, İstanbul-2011, sayfa:27-33.)

Bi' Gece

2011-11-19T02:47:00.002+02:00

Fikir beyan etmeye başladığımızda neden hep başkalarının cümlelerinden medet umarız? Kuracağımız cümlelerin yeterince güçlü olmaması mıdır bunun nedeni? Ya da az sözle çok şey anlatmayı başaranlardan yardım almak mıdır niyetimiz? Eğri büğrü, savruk, belki çolak cümlelerle bir duyguyu, bir düşünceyi açıklamaya çalışmaktansa alıntılamak en iyisi midir? Başkasının ipiyle indiğimiz o kuyuya fiyakalı bir iniş gerçekleştiririz de kuyudan çıkışımız o denli gösterişli olacak mıdır? Tecrübe edilmiş, sözcüklere dökülmüş, damıtımış olan varken neden uğraşalım mıdır?

Hele günümüzde aklımızdan geçeni google'a yazdığımız an karşımıza bir dolu dünya çıkıyor. Eğer başarılı bir bulucuysak anında ihtiyacımızı gideren cümleyi yakalıyoruz. "Üzgün"üm google, "sinir"liyim google, "yalnız"ım google... O da bizimle diyaloga geçmeye dünden razı. 'Şunu mu' demek istedin? 'Bunu mu' demek istedin? Şeklinde dönütler dahi alabiliyoruz, en sık ziyaret ettiğimiz arkadaşımızdan. Örneğin bu yazıya eklemek için bir resim aratacağım görsellerden ve bir tema yazmam yeterli olacak. Sayfalar dolusu resimden, fotoğraftan zevkime en uygununu seçeceğim.

Bütün bu satırları yazdıktan sonra şu cümle beliriyor aklımda: "Bu çağda yaşıyor olmak iyi bir şey mi?" Her şey bu kadar kolayken biz fazla mı tembel hale geldik? Aklımızı teslim ettiğimiz ve bizim yerimize düşünmesini istediğimiz bilgisayarlar sonrasında, bize özgülüğümüzü yitirdik mi?

Kuramadığımız cümleler, anlatamadığımız fikirler, savunamadığımız düşünceler, hepsi bunun kanıtı. Bize kalan tek şey duygularımız oluyor. Onları sonuna kadar yaşıyoruz da sıra ifade etmeye gelince yeniden klavyeye sarılıyoruz. Kaybettiğimiz özgünlüğümüzü en kısa sürede bulmalıyız.

Öyleyse ne yapıyoruz? Googleda "beni bul"u aratıyoruz.

Kalbini Ferah Tut

2011-11-19T00:51:00.000+02:00

sana kinim vardır elbet senden başka kimim var
kimim kimsem yok değil kesilmedi zürriyetim
kesilmedi hiç nefesim koştumsa da ateşle
su olsun diye yazdım bana kimler sus desin
konuşan özneyim işte, isteyenin mezarına tüküren
kin kimi öldürürmüş belki yaşarız böylece
kahpenin dümeniyle yaşamanın seyrinde
namerde mert der miyiz ölsek onun yerine
beleş bir iş değil beni kendine düşman edişin
bu cüreti sevmişsin pahasını bilmeden
bilmemek bilmekten iyidir hani
kıymetin bilinsin diye seçtiğin
üstüme elbiseler biçtiğin kan ve terden
uymadı üzerime söküldü teyellerim
beni gördüğün kadardı gözlerin
gördüğün kadar değil dünya ve içindekiler
bu faslı ağırdan geçelim
sana ne verebilirim kinimden başka
ey kendini ele verdikçe acıkan yenilgi
ey doğruluğun eksik cümlesi
ey cümbür ey cemaat ey bir hatip cümlesinde
körler sağırlar meclisinde cümlenize ey
ey demeyi kes nereye gitsen bu belâya musallat
o korkunç pençesinde açlığın
harcı âlem bıraktığın kalbini merak edersen
götürüp Londra’nın ortasına bıraktım
ne bülbül ne çocukluk ne keder.
Zeynep Arkan

Değişir mi bir hayat, bir kitaptan sonra?

2011-11-16T18:03:00.007+02:00

Acımın derinliğinde, benim için artakalan hiçbir şey yok. Yalnızlığımı algılamamın gururu bile.
Tezer Özlü/Yaşamın Ucuna Yolculuk (sf:14)

"Bir kitap okudum ve hayatım değişti." diyor, Yeni Hayat'ta Orhan Pamuk. Bir an durup düşünüyorum: "Benim hayatımda var mı böyle bir kitap?" Bu kadar uzun düşünmem olmadığı anlamına gelse de, hayatıma dokunan, yönümü değiştiren, raydan çıkaran, ufkumu genişleten ve çok sevdiğim kitaplar yaşamımın her döneminde oldu.

Pek çok kişiyi etkilemediğini üzüntüyle görsem de Goethe'nin "Genç Werther'in Acıları" beni derinden etkilemiş bir romandır. Tüm lise hayatım boyunca mektup yazdığım ve akabinde cevap aldığım, şimdi nasıl bir hayat sürdüğü hakkında en ufak bir fikrimin olmadığı bir arkadaşım vardı. Genç Werther oydu. Bense onu dinleyen ve acısına ortak olan Willhelm'dım. Romanı okuduğum sıralarda ona mektup yazmayı bırakmıştım. Günlerce etkisini üzerimden atamadım. Roman kadar roman hakkındaki şehir efsanelerinin de büyüsüne kapılmıştım. Gerçek miydi yazılanlar, uydurma mıydı? Bilmiyorum ama ben sonuna kadar hak veriyordum. Söylenenlere yürekten inanıyordum. Roman hakkındaki söyletilerden biri, romanın Almanya'da genç erkeklerin intiharlarının müsebbibi olarak görülmesiydi. Hatta intihar eden gençler tıpkı Werther gibi mavi frak ve sarı yelek giyerek intihar ediyormuş. Bulaşıcı bir hastalık gibi roman uğradığı her durakta intihar vak'alarını arttırıyormuş. Bu nedenle Almanya, İngiltere ve Fransa'da yasaklanmış. Umutsuz aşıklar ve imkansız aşklar...

Hayatımdaki herkese, kutsal bir kitabı okutur gibi romanı okutma çabasındaydım. Sahip olduğum en değerli kitaptı o günlerde. Görsel hafızam berbattır; fakat kitabı çok net hatırlıyorum.Öteki Yayınları'ndan çıkmış kitabın, kahverengi bir kapağı vardı. Kapağında çerçeve içine alınmış yazmaya koyulduğunu gördüğümüz aşığımız Werther. Kitabımı en son kime verdim hiç hatırlamıyorum. Geri gelmedi gençliğimin en değerli kitabı. Ama yıllar geçse, öğrencilerim işkence gibi görse de hala her yıl onu okuma listesine alırım.

Hayatımı değiştirmiş bir diğer kitap Tezer Özlü'ye ait. Bahsettiğim kitabı roman türünde olsa da öyküseverliğimi ona borçluyum. Son dönem öykü yazarlarını onu okumaya başladığımda tanıdım: Ferit Edgü, Demir Özlü, Leyla Erbil, Adalet Ağaoğlu, Sabahattin Ali...

Usumda depremlere neden olan bir yazardı Tezer Özlü. O, Yaşamın Ucuna Yolculuk adını verdiği romanında, sevdiği üç yazarın (Kafka, Pavese, Svevo) izini sürerken ben onun peşinden gidiyordum. Bu arada Pavese ve Kafka'nın da hayranı oluverdim. Tüm kitaplarını okudum. Yıllar sonra fark ettim ki varoluşçu bir yanım vardı. Bunalımı ve bunalım edebiyatını seviyordum. Kalabalıklar içinde huzursuzdum. Mutlu olduğum anlar kendimi hapsetmekten bıkmadığım küçük dünyamdı. Dış dünyaya açılmaktan delice korkarken, küçücük dünyamın eksilmesine de tahammül edemiyordum. Varoluşçular kadar yalnız değildim ve onlar kadar sevmiyordum yalnızlığı; fakat özümü ortaya çıkarmama engel olan dış dünya çıkmaz bir sokaktı. Hayat çoğu zaman anlamsızdı.

İntihar etmeyi yaşamımın hiçbir döneminde düşünmemiş olsam da intihar eden ya da intiharın izinden giden yazarlara hep sempati duydum. Hiçbir zaman onun gibi olmayacağımı bilsem de Tezer Özlü, sıradışı hayatıyla kahramanımdı.Virginia Woolf, Sylvia Plath, Pavese yaşamdan vazgeçişleriyle ve bu vazgeçişleri tüm samimiyetleriyle kaleme almalarıyla bakış açımı değiştirenler listesindeydiler.

Şöyle bir bakıyorum da hafızamda kalan en çok etkilendiğim kitapların merkezinde hep "acı" gizliymiş. Hüznü ve hüznü anlatan insanları hep sevmişimdir. En Doğulu tarafım bu sanırım.

Geçen seneden beri merkez kaymasına uğradım. Manasız gibi görünen, serbest çağrışımın olduğu, espriden ödün varmeyen yeni nesil edebiyatçıları sever oldum. Şu an için bir Oğuz Atay (Korkuyu Beklerken ve Tutunamayanlar hakkında ayrıca yazacaklarım var), bir Tezer Özlü kadar etkilemeseler de beni, metinlerini büyük bir haz alarak okuyorum ve takip ediyorum. Hala yaşıyor olmalarından, yazınımıza dergilerde, edebiyat sitelerinde, söyleşilerde renk katmalarından ayrıca etkileniyorum. Takip etmekten sıkılmayacağım bu güzel adamlar içinde en fazla etkilendiğim kitap; Murat Menteş'e ait. "Dublörün Dilemması" ile yeni bir kahramana sahip oldum. Zeki, aşık, sıkı dostlara sahip bir albino olan Nuh Tufan. Emrah Serbes, Alper Canıgüz, Murat Uyurkulak okudukça kafalarına hayran kaldığım diğer isimler.

Bende izler bırakan kitap sayısı oldukça fazla. Birini ötekine tercih edemiyorum. Anlatmayı seçtiğim kitaplar en derinleri, en değiştirenleri falan değil. Bugün yazmayı seçtiklerimdi.

Bİ' AN

2011-11-15T15:12:00.005+02:00

Bir salı gelir, bir salı gider. Ömür arta kalanları tüketir.

Bİ' KİTAP- Modern Türk Edebiyatının Fransız Kaynakları

2011-11-15T14:08:00.002+02:00

-İflah olmaz bir Servet-i Fünun düşkünü olarak bir an önce sahip olmam gereken kitap. Burada bahsedilen mevzuları yıllardır öğrencilerime aktardığımı not olarak düşmek istiyorum.Alıntıladığım tanıtım yazısı oldukça iyi.-

[Aşağıdaki yazı alıntıdır.]
Bilir misiniz ki, şu kurduğum cümleyi ve hem şimdi hem de ileride kullanacağım tüm “ve”leri başta Halit Ziya olmak üzere tüm Edebiyat-ı Cedide yazarlarına borçlu olduğumuzu… Evet, biraz karışık bir giriş oldu, şöyle açıklayayım. “Ve” bağlacının kullanım şeklini temelde 19.yüzyıl Fransız romancılarına, Flaubert’e, Goncourte Kardeşler’e, Maupassand’a borçluyuz.

Onlar söz konusu bağlacı dilbilgisinin ona tanıdığı yerden alıp kişiselleştirmiş, bir üslup oluşturma şekli olarak kullanmayı tercih etmişler. Türk romanının doğumundaki tartışılmaz Fransız etkisi ise söz konusu bağlacın bu farklı kullanım biçimini önce Edebiyat-ı Cedideciler’e ve oradan da günümüze kadar ulaştırmıştır. Sadece “ve” mi peki? Elbette değil. Başta “ki” bağlacı olmak üzere, “ah”, oh” kullanımı, çoğul ekinin ve “bir” kelimesinin alenen yanlış ifadesi, Türkçeyle ilgisi olmayan konuşma ve cümle kalıpları... “Banyo almak”lar, “müzik yapmak”lar, “bir sevmek”ler ve daha niceleri... Dilimize geçen Fransızca kökenli sözcükleri saymıyorum bile.

Burada edebiyatımızı etkileyen son derece dramatik bir durum da vardır. Fransız özentisini, Batı etkisini romanlarında eleştiren yazarlar, hatta toplumu eğitmek adına bu eleştiriyi romanlaştıranlar, bir anlamda alay ettikleri tavırları, konuşma biçimlerini ironik bir şekilde kendileri de kullanırlar. Bugün modern romanın temellerinin atıldığı o uzun yıllar boyunca Türk dili Fansızcadan yola çıkılarak yeniden düşünülür.

“Modern Türk Edebiyatının Fransız Kaynakları” adlı çalışmaya dışarıdan bakınca onu sınırlı bir konuya odaklanmış edebiyat incelemesi olarak değerlendirmek mümkün. Ancak Gül Mete Yuva’nın bu çalışmasının sayfalarında millet olarak her an yapıbozuma uğrattığımız modernleşme serüvenin dilde ve edebiyattaki karşılığı gibi, önümüzde son derece geniş bir yol açılıyor. Çalışma boyunca İslami kültür üzerinde yükselen Osmanlı edebiyatının yerini Batı kültürü üzerinde yükselen modern Türk edebiyatına bırakışının sancılı, kimi zaman gurur kırıcı, kimi zaman insanı büyüleyen öyküsünü okuyoruz. Bu öykünün temelinde Tanpınar’ın “Hakikatte Müslüman şark muhayyelesi bir defa için bulmuş ve sonuna kadar bulduğu şeyle oynamışa benzer” diyerek ifade ettiği ‘Güzel’i arayıştan, kuralların sorgulandığı, Güzel’in varılacak tek hedef olmaktan çıktığı ve şiirin düzyazı karşısındaki ayrıcalıklı yerini kaybettiği bir edebiyat alanına geçiş vardır.

“Şark? Pekala, belki pek zengin bir mazi!..”

Gül Mete Yuva bu sancılı ve uzun geçiş dönemi içinde özellikle iki edebiyatçı üzerinde duruyor. Tevfik Fikret ve Halit Ziya Uşaklıgil. Neden derseniz… “Şark? Pekala, belki pek zengin bir mazi!.. Fakat istikbal garbindir”, diyen Halit Ziya, edebiyatın toplumsal misyonunun terk edilip bireyi edebiyatın merkezine alan, yazarın da kendini bir birey olarak ortaya koymaktan çekinmediği modern edebiyatın oluşumunun tam içinde yer alır. Tevfik Fikret ise o batılı algılayışla “ilerici, iyiliksever, yalnız ve melankolik şair”in ta kendisidir. Kendisi gerçekte bu karakterde olmasa da, en azından şiirlerinde öyledir… Özenle kurulmuş bir şair imgesidir. Ve bu şair, şiiri insanın iç dünyasının bir ifadesi olarak yorumlayarak Türk şiirini temelinden sarsar. Kaderi, tanrının buyruklarını bir kenara bırakır, insan iradesini ön plana çıkarır. Edebiyatımıza endişeyi, tereddüdü ve sorgulamayı getirir.

Her iki edebiyatçının bu noktadaki başat özelliğini şöyle vurguluyor Gül Mete Yuva: “Fransız modeller değişik yollar izleyerek Tevfik Fikret ve Halit Ziya’nın eserlerinde bireysel yazımla iç içe geçer, değişime uğrarlar. Bundan böyle parçalar halinde alınıp, kimi zaman altı çizilerek gösterilen Fransız kaynaklar görünmezleşir. Onları artık Türkçe metnin filigranında aramak gerekir. Kaynaklar, kişiselleşen eserlerin içinde erirken hemen fark edilebilecek izler silinir.” Kısaca söyleyecek olursak Tevfik Fikret ve Halit Ziya Uşaklıgil Doğu/Batı sınırının aşıldığı ilk eserleri verirler. “Burada açılan yeni alanı sonraki nesillerin bir bölümü sahiplenirken aynı yer üretken bir soru kaynağı olmaya devam edecektir.” Bugün Türk edebiyatına Nobel Ödülü’nü getiren Orhan Pamuk’un bile Doğu/Batı sınırının aşılamaması endişesi üzerine eserler veren bir edebiyatçı olduğunu düşünürsek eğer, Gül Mete Yuva’nın bize işaret ettiği yere tekrar tekrar dönüp bakmanın anlamlılığı da ortaya çıkar ister istemez.

Sizce bugün hangi edebiyatçılarımız oraya dönüp bakmaktan, oraları kurcalamaktan gocunmuyor olabilir? Ve hangileri bireysel arayışlarının modern edebiyatımızın kurulduğu yıllardan bugüne uzanan temel kaygılarımızla bire bir benzediğinin gerçekten farkında? Kimler eski endişelere yeni romanlar yazmakta? “Modern Türk Edebiyatının Fransız Kaynakları”na göz atmakta fayda var…

Kaynak: http://sabitfikir.com/fikrisabit/“oh-bihter-bilir-misiniz-ki-bu-ve-su-bir-sevmeklere-benzemiyor”

Bİ' ŞARKI

2011-11-14T17:52:00.003+02:00

Büyüsüne kapıldığımız sözler, sesler ve melodilerin sayısı fazladır. Fakat hepsini bünyesinde barındırmayı başaran ve "vazgeçilmezlerimiz" içinde yer alan şarkı sayısı azdır. Dinleyişlerimde "Lili"nin etkisini üzerimden atmam oldukça güç oluyor. Darmadağın ediveriyor, bunalıma sokuyor. Esaslı bir tokat beliriyor yanağımda. Bir şarkının kaç kez bıkmadan ve usanmadan dinlenebileceğinin yanıtını veriyor. Ayarlı bir terapiye alıyor ve manasızlığın kollarına bırakıyor beni. Bütün bunları bir şarkı yapıyor. Nasıl oluyor? Tutkum neye? Sese mi? Sözlere mi? Melodiye mi? Hala çözebilmiş değilim. Aaron'ın sesindeki iç burkan tınının, şarkının sonundaki çıldırışının, sözlerindeki mananın, müzikteki acının müptelasıyım.

lili...

şu sahte yaşamından sıyrıl bir daha...
ne olursun, bırak tüm alışkanlıklarını...
göreceksin, yaşanıyor ihtiyaç olmadan yardıma...
pek çoğu var öğreneceğin dahası...

ileriye atacağın her adımda...
karşına çıkacak her sorunda...
ben olacağım senin yanında
ortasından geçeceğin her sokakta...
evvelinde bulunmadığın mekânlarda...
ben olacağım senin yanında...

lili...

biliyorsun bizim gibiler için bir yer var hâlâ...
her damarda dolanır aynı kandan...
seni melek yapanın kanatlar olmadığını anlarsın...
tek yapacağın çıkarmak kötülükleri aklından...

ileriye atacağın her adımda...
karşına çıkacak her sorunda...
ben olacağım senin yanında...
ortasından geçeceğin her sokakta...
evvelinde bulunmadığın mekânlarda...
ben olacağım senin yanında...

lili...

bir busedeki göz açıp kapanmada bulacağız cevabı...
it tüm korkularını gölgelerin derinlerine...
benzeme sakın renksiz bir hayalete...
çünkü hayatın en güzel resmi senin içinde...

ileriye atacağın her adımda...
karşına çıkacak her sorunda...
ben olacağım senin yanında...
ortasından geçeceğin her sokakta...
evvelinde bulunmadığın mekânlarda...
ben olacağım senin yanında

Bİ'AN

2011-11-13T23:07:00.003+02:00

Bazen bünyenizi alt üst eden anlar yaşarsınız. Neyse ki günleri bulmaz. Bu anları başınızdan def etmek zordur. Gelir ve çöreklenir. Yoklar sizi. Bir 'pes' bekler.

Aman 'pes'lerden ırak!

Bi'kahve yapın kendinize ve devam edin yolunuza.

Tutunun en kuvvetli 'zira'larınıza.

Bİ'KAHVE

2011-11-12T23:22:00.000+02:00

Sor gücün sormaya yetiyorsa var mıymış,
Gönlümü bin parçaya böldüğünün bir sebebi …

İsmet Özel

Güzel Adamlar-Atsushi Miyazaki

2011-11-12T14:05:00.002+02:00

En sevdiğim animasyon filmleri yapan Hayao Miyazaki'den söz etmeyeceğim. "Yürüyen Şato" etkilendiğim ve çocuklarıma defalarca izlettiğim çizgi filmlerden biri. Televizyonda gördüğüm an mıhlanıp kalıyorum ve kanalı değiştirmeyi aklımın ucundan bile geçirmiyorum. Ondan daha güzel bir adamdan bahsedeceğim size.

Son birkaç gündür kahramanım olmuş isim Van'daki 5,6 şiddetindeki depremde Bayram Oteli'nin enkazında kalarak yaşamını yitiren Atsushi Miyazaki. Ülkem adına hiç bu kadar utanmamıştım. Kendisi hakkında yapılan bir yorumda şöyle söylenmişti: "Ülkesinde bu şiddette gerçekleşen bir depremde uykusundan bile uyanmayacak(tı.)" olan bu istisna güzel adam maalesef bizim her yanından sahtekârlık akan ülkemizde yaşamını yitirdi.

Japonlara hep sempati duymuş biriyim; fakat ilk defa bir Japon'un ardından ağladım.
Ölmek için gelmedi buralara elbette; ama uzun mesafeleri göze aldı. Miyazaki örneği insanlıktan umut kesmememiz gerektiğinin en büyük delili bence.

Bİ'NEVİ RADYO

2011-11-11T21:42:00.000+02:00

Kaybedenler Kulübü’nün radyosu Bi’ Nevi Radyo‘da, 14 Ekim Cuma gecesinden bu yana yeni bir program sürüyor: Nunchaku.
Afili Filintalar üyelerinin her Cuma 22′de bir bir belirdiği programı http://www.bineviradyo.com/adresinden dinleyebilirsiniz. Radyo şimdilik abonelik gerektiriyor. Müzikler de söyleşiler de bir numara. Bu hafta Murat Menteş ve Samed Karagöz mikrofon başında olacak.

Yaşamımızda İz Bırakan Güzel Adamlar-Johnny Depp

2011-11-10T00:11:00.002+02:00

Bu gece ekrandaki bir filmi sebebiyle aklımıza düşmüş zeki ve yakışıklı aktörümüz Johnny Depp. Oynadığı tüm filmlerde oyunculuğuyla filmi götüren gülüşünün hayranı olduğumuz yaratık. Jack Sparrow'un meftunu olmakla beraber beni en fazla etkilemiş olan filmi kuşkusuz Charlie'nin Çikolata Fabrikası olmuştur. O hep film çeksin (özellikle Tim Burton'la beraber) biz hep izleyelim.

Maziden Kalanlar

2011-11-09T15:37:00.005+02:00

Yaşlandıkça geçmişi daha fazla özler ve arar oluyoruz. Hatta geçmiş uykuda da peşimizi bırakmıyor ve simgelerle, bazen apaçık bir biçimde kendini hatırlatıyor. Kısacık bir maziye sahip olduğumuz günlerde geçmiş taze ve açık bir biçimde karşımızda duruyor zannederiz. Halbuki geçmişten uzaklaştığımız nispette onu anımsayışlarımız, yad etmelerimiz artıyor. Beynimizin bir oyunu mudur? Yaşlılığın bir sonucu mu? Bilemiyorum ama bugünden ziyade geçmişte arıyoruz davranışlarımızın nedenlerini. Onu kurcalamak, hatırlamak, özlemek keyif vermeye başlıyor bize. Beynimiz, anımsayışlarımızda güzel anları, rüyalarda ise unutmak istediklerimizi önümüze çıkarıyor.

Uykuya dalma ile ilgili problemler yaşamayan biriyim. Bir o kadar da rüya görme eğilimindeyim. Rüyalarımın temel özelliği bilincimin açık oluşu. Örneğin rüyada yanlış yöne giden bir otobüse binmişsem hiç endişelenmiyorum ve şöyle diyorum kendime: "Nasıl olsa bir rüya bu, farklı bir yöne gitmemin sakıncası yok." Geçenlerde uçabildiğimi fark etmiştim, yine rüya olduğu ayırdına varıp uçmanın tadını çıkardım. Öte yandan kurmacayı abarttığım, mekan ve zaman seçimini yaptığım rüyalar da görüyorum. Bazen ise tamamen bilinçsiz oluyorum. İşte o rüyalar hiç ama hiç hoşuma gitmiyor. Hatırlamak istemediğim bir ânı bilinçaltım "pat" diye önüme sürüyor. Sonraki günüm aştığımı düşündüğüm o sorunu çözmekle geçiyor. Çoğu zaman çözme noktasında hiçbir şey yapamıyorum sadece rüyanın anımsattıklarıyla meşgul oluyorum. Bugün de o tür günlerden biri işte!

Hazır rüyaların kapısını aralamışken mutlu olarak uyandığım rüyalardan bahsedeyim. Bu rüyalarda mekanım hiç değişmez. Dedemin evindeyimdir. Üçkatlar diye nitelendirdiğimiz apartmanın ikinci katında anneannem ve dedem, en küçük dayımlarla beraber otururdu. Apartmanın diğer sakinleri de dayılarım ve teyzelerimden oluşuyordu. Biz ise ancak tatillerde yanlarında bulunuyorduk. Başka şehirlerde geçirdiğim 10 ayın zerrece ehemmiyeti yoktu gözümde. Sadece o iki ayı bekliyordum bütün sene. Dolu dolu geçirilen, abartılı bir biçimde sevildiğimi(zi) anımsadığım o iki ay her şeye bedeldi. Çocukluk anılarımın çoğu temmuz-ağustos aylarından ibarettir. Diğer aylarda ne yaptığımı hiç hatırlamıyorum. Kimlerle arkadaştım? Şimdi neredeler? Hiçbir fikrim yok. Teyzelerim, dayılarım ve kuzenlerimle geçirdiğim vakitler ise dün gibi usumda. Kalabalık ve bir o kadar da birbirine bağlı bir aileydik. Şimdi ise herkes kendi geniş ailesini kurdu. Dağılmasak da güzel günler geçmişte kaldı. Belki de artık çocuk olmamamızdan kaynaklanıyor bu durum. Hepimiz büyüdük, evlendik, çocuklandık, yeni yollar oluşturduk kendimize.

Yıllar geçmiş olsa da değişmiyor mutlu rüya mekanım. Önünde dut ağacı, arka bahçesinde kayısı ağacı olan açık sarıya boyanmış bir bina. Apartmandaki evlerin kapıları her daim açık. Gece evlerinde kalmamız için ısrar eden ve birbiriyle kavga eden dayı-teyze çocukları. Apartmanın bitişiğinde yer alan kiremit rengine boyanmış küçük bakkal. Bakkalın sahibi olan ve torunlarına parasız hiçbir şey satmayan huysuz bir dede. Fakat bu huysuz dede yaşadığı şehirde başlık parasını kaldıran ve kız çocuklarını okutan ilk isim. Kendisi dışında herkes için yaşayan, dedemin olmadığı vakitlerde ceplerimizi beyaz şekerli leblebilerle dolduran koca yürekli bir anneanne. Bir sürü çocuk. Kimi aşık, kimi haylaz, kimi kavgacı, kimi mızmız, kimi sevecen. Her türlü karakter mevcut. Ortak noktamız ise birbirimizi çok sevmemiz. İlk öğretmenlerim kuzenlerim oldu hep. Okula gitmeden yazı yazmayı öğreten, İngilizce görmeden sözcük kavratan, Sezen Aksu dinleten, Levent Yüksel sevdiren hep kuzenlerim oldu. Dertlenmemek, o günleri özlememek mümkün mü?

Başa bela ismim benim!

Bayram Mahdumları

2011-11-08T23:56:00.006+02:00

Yine bir bayram coşkusunu ve temposunu geride bırakıyoruz. Bayramları tatilden ziyade yorgunluğumun katlandığı zamanlar olarak algılıyorum. Bir yandan anne ve babamı mutlu etmeye çalışıyorum; öte yandan çocuklarla vakit geçirme uğraşındayım. Elbette bayramların eş dost ziyaretine gitme ve onları ağırlama tarafı da mevcut. Elde kalan yorgunluk olarak görülse de manen bir doygunluk verdiği muhakkak. Dinleneceğim zaman ancak hafta sonu olacak.

Bu bayram da geleneği bozmadım ve yakınlar, dostlar, arkadaşlar, tanıdıklar ve öğrenciler olarak gruplandırdığım hayatımda var olmuş birçok kişinin bayramını kutladım. Bunu yapabilmemi sağlayan cep telefonu operatörüme çok teşekkür ediyorum. Adını anarak reklamını yapmayacağım; zira her ay kendisine 40 tl vererek teşekkürlerimi sunuyorum. Telefon görüşmeleri için verdiği süre bir hayli fazla ve bedava smslerini de pek kullandığımı söyleyemem. Bazen karşımda oturup tv izleyen kocama mesajlar atıyorum ve o ancak ertesi gün okuyor.

Bugün bir ziyaret sebebiyle akşam saatlerinde dolmuşa binmemiz icap etti. Dolmuş şoförlerinin hala mavi, mor, kırmızı ışıkları kullandıklarını görmek ne korkunç bir fark edişti. Herkesi mavi zombiler kıvamında görüyorsunuz. Bu ışığı neden tercih ettiklerini anlamaktan çok uzağım. Sanırım çocukluk yıllarımda yaptığım uzun yolculukları anımsatıyor. Erkeklerin durmadan sigara içtiği, gece boyunca mavi, mor arasında bir renkte ışığa maruz bırakıldığımız ve gideceğimiz yere varmamız için koca bir geceyi devirmemiz gereken bitmeyen yolculuklarımız...

Yaklaşık iki yıldır çay içemiyoruz. Hayatımızdan şekeri çıkarmamızla beraber içtiğimiz yegane hayat suyumuzdan olduk. Sonra yeni bir keyif bulup ona tutunduk: Kahve. Kahve ile ilişkimizde ise basit hazırlama yöntemleri, süt tozu kullanma ihtiyacı, 3ü1 arada, 2si1 arada gibi çeşitli evreleri aşmamız gerekti. Sonunda kahve makinesine transfer olduk. Almanya'daki kuzenim sayesinde tanımış olduğum espresso kahveyi sütlü olarak hazırladığımız kahve çeşidi (Cappuccino) şimdilik favorimiz. Filtre kahve alırken "Kuru Kahveci Mehmet Efendi Mahdumları" diye bir marka var. Mahdum sözcüğü bende acıma hissi oluşturduğundan elim hep o markaya gidiyor. Halbuki acınacak bir tarafları yok. Mahdum yerine "evlat" ya da "oğulları" da yeterliymiş. Ama kahvelerini kesinlikle öneriyorum. Çok lezzetli.

Çay içtiğim zamanları ne güzel günlermiş diye özlemle yad ediyorum. Şimdi ise şekerli çaydan nefret etme, şekersiz çaydan da zevk alamama duygu durumundayım. Köpürtülmüş süt katılmış kahvenin ise bağımlısıyım.

Burada yemek tarifleri, örgü modelleri vermeye de başlasam iyi olacak. Hatta fotoğraflarını da paylaşmalıyım :)) Ama ne yalan söyleyeyim takipçi sayımın çok az kalmasını istiyorum. Mektup yazmaktan daha keyifli bir uğraş. Kimlerin sizi okuduğunu hiç bilmiyorsunuz. Çok umrunuzda da olmuyor. Hayali okuyucular düşlüyorsunuz. Kalıplara dökmüyorsunuz. Beklenti barındırmıyorsunuz. Ne güzel.

Leyla İle Mecnun Üzerine

2011-11-07T23:53:00.001+02:00

Dizimden dönüyorum. Son iki bölümü biraz hüzün içerse de hala ekranlardaki en iyi komedi dizisidir. Hayatım boyunca hiçbir şeyin fanatiği olmadım. Fanatiklik derecesinde midir bilmem ama, söz söyletmeyeceğim, ender yapımlardan Leyla İle Mecnun. Özellikle 31. bölüm Mecnun üzerinden yürüdü. Ali Atay çok başarılı bir oyuncu. Leyla'da izleyiciler olarak bizi rahatsız eden pürüzler hep vardı. Onsuz pekâlâ alabiliyor dizi. Ama Mecnunsuz olamaz. "Vay Arkadaş" filmini izleyenler Manik karakteriyle mühtiş bir oyunculuk çıkardığını hatırlayacaklardır. Mecnun karakterini canlandırırken de karşısında laf cambazlığı yapabileceği, pas alıp vereceği biri varsa tadından yenmez bir izlence çıkıyor ortaya. Sırf bu sebepten Arda'yı çok özlüyoruz. (Leyla'yı o kadar özlemediğimi tekrar belirteyim.) Arda ve Mecnun iyi bir ikiliydi. Yeni bölümlerde ise bu özlemin uzun sürmeyeceği anlaşılıyor. Çünkü Benjamin ve Mecnun da aynı frekansta iki güzel adam.

Kabul etmeliyim ki tıpkı İhsan Oktay Anar'ın romanlarında olduğu gibi Leyla İle Mecnun erkek hakimiyetinde olan, kadın karakterlerin neredeyse silik olduğu bir dizi. Obje olmak, geride durmak, derinleştirilmeden yüzeysel olarak ele alınmak hoşumuza gitmese de Burak Aksak'ı ve metinlerini çok seviyoruz. Genç senaristimizin hayal gücünün hastasıyız. Sadece "aşık olunan" kadınlar kadar "aşık olan" kadınları da göstermesini temenni ediyoruz. Diğer yandan Ali Atay daha fazla şarkı söylesin istiyoruz. Sezon finalinde yer almış olan "Yalan" şarkısını gözyaşlarıyla izlemişliğimiz ve defalarca dinlemişliğimiz var.

KADIN NE BEKLER?

2011-11-07T21:24:00.000+02:00

Bayram nedeniyle misafir ağırlama ve misafir olma durumlarını kararında bir şekilde yaşıyoruz. Bu bayram çok fazla "karı-koca" değerlendirmeleri dinledim. Biz de nasibimizi aldık bu durumdan. Genelde kocalar eleştirildi. Kendisine gönderme yaptığımı düşünmesin -sakın- ama 'sırıtık küskün'ümün eleştirilecek yanı yok. Ev işlerine yardım etmemesini saymıyorum.

'Sırıtık Küskün'üme...

Sait Faik Abasıyanık

2011-11-07T01:17:00.001+02:00

Bazı kararları asla alamazsınız, alabilseniz bile hiçbir zaman uygulayamazsınız gibi gelir. Sonra bir gün öyle bir şey gerçekleşir ki nasıl olduğunu anlamadan kararları almış, uygulamaya koymuş olduğunuzu görürsünüz. En güzel tarafı etkilenmezsiniz. Bir şifreyi gizler bu durum "kırgınlık"

"‎Sonra kapılar, denizden bir balığın nefes alıp vermesini hatırlatan bir iç çekişiyle kapandılar...""

SUSKUN (I)

2011-11-01T14:25:00.011+02:00

“Sevmek için nedenlere ihtiyacım yok.” diye düşündü kaldırımda yürürken. Sevmeye bahaneler üretmiyordu, sadece sevgiye dair izler arıyordu ruhunda.

Etrafında yükselen binalar ona iş yerine yaklaştığını fısıldıyordu. Onu işe götürecek beş farklı yol olduğu halde o, hep aynı yolu izlerdi. En kalabalık, en güvenli güzergâh tercihiydi. Tekin olmayan bu semtte ihtiyacı olan ilk şey güvendi. Aylar önce kestirme diye tercih ettiği yollardan birinde hatırlarken bile ürktüğü bir olay yaşamıştı. Arkasından gürültülü adımlarla gelen pardösülü bir adam önüne geçerek ona cinsel organını göstermişti. Her şey o kadar anlık gerçekleşmişti ki ne olup bittiğini anlamadan, salyalı koca bir köpeğin yanından geçerken duyulan korkuya eş bir korkuyla adamın yanından geçmiş ve titreyerek ondan uzaklaşmıştı. Ancak yeniden insanların arasına karıştığı vakit dönebilmişti arkasına. “Ya beni takip ettiyse, hala peşimdeyse” endişesiyle.

Köhne yapıya yaklaşırken günü tüketmek amacıyla oraya gelen semtin ruhuna bürünmüş, soğuk, solgun, kaybetmiş insanlara birazdan “merhaba” diyecekti. Zaman geçtikçe o da onlardan biri haline gelecekti. Sürekli dırdır eden insanların arasında kala kala o da halinden şikâyet etmeye başlayacaktı.

Derin bir soluk aldı. Burada en lüzumlu şey şüphesiz güçlü bir nefesti. Her şey ilk nefesle başlıyordu ve aynı hızla günün sonu geliyordu. Tüm mesele ilk nefesi alarak günü başlatmaktı.

Çalıştığı kurumun etrafı yüksek binalarla donanmıştı. Hepsinin ilk birkaç katı işyeri, üst katlar ise mesken olarak kullanılıyordu. Gelişigüzel bir biçimde yerleştirilmiş gri binaların arasında yine gelişigüzel bir biçimde konumlanmış bir okulda çalışıyordu.

Kapıdan içeri adımını atar atmaz başladı merhabalar. Ne bitmez bir işkenceydi. Dilden dökülen bu merhaba dışında tek bir kelam etmediği ne çok insanla çalışıyordu. İlerledi koridorda. Soğuk bir mora boyanmış uzun koridor onu karşılıyordu her sabah. En sevdiği rengi buraya hiç yakıştıramıyordu. Hep karanlıktı bu koridor. Geniş ama sıkıcı, ferah ama boğuktu. İlk olarak dolabını açtı. Bilgisayarını zaten kitap ve kâğıtlarla doldurulmuş olan küçücük dolabına tıkıştırdı. Ardından kabanını çıkardı. İlk gelenlerden olduğu için asacak bir yer mutlaka bulurdu. Odadan içeri girdiğinde kendisinden önce gelen aynı suratlara “merhaba” dedi. Acaba arkadaşları onları surat olarak değerlendirdiğini bilseler ne düşünürlerdi? Hep “başkaları ne der?”in derdini çektiği için iç seslerini serbest bırakıyordu. Nihayetinde o dâhil herkes bir surattı işte! Bu suratların bazısını görmek gününü aydınlatıyor, bazıları ise karartıyordu. O kadar da kin gütmemişti çalışma arkadaşlarına. Kuyusunu kazmadıkları sürece sorun yoktu.

Odanın ortasına yerleştirilmiş, çirkinliğinin adeta abidesi olan masanın hep aynı tarafına otururdu. Pencereleri önüne, kapıyı ardına alırdı. Böylece her yeni gelene “günaydın” deme derdinden kurtuluyordu. Uyandığı andan bu yana çok az cümle kurması gerekmişti. Zilin çalmasıyla beraber ise susmayacaktı. Aralıksız olarak saatlerce konuşması gerekiyordu. Onu mutlu eden yegâne şey içtiği bir fincan kahveydi. Hep aynı teneffüste, dördüncü saatin sonunda, yudumlardı kahvesini. Teneffüslerde de aralıksız konuşmayı sürdürürdü, hep aynı kişilerle.

Çalıştığı okul namlı bir okuldu. Vukuatsız günler geçmiş değildi. Daha geçen hafta nöbetçi öğrenciyi kandırmak suretiyle sınıfından çağırttığı bir kız öğrenciye, okulun en izbe köşesinde tecavüze yeltenmişti son sınıf öğrencisi bir genç. Birkaç kız arkadaşını pazarlama uğraşı içindeydi bir başka genç. Uyuşturucuya bağımlıydı birçok genç. Sıkıntılar diz boyuydu. Çözüm ise yoktu. Kaybetmiş insanların, kaybetmeyi baştan kabullenmiş öğretmenleri vardı!

'Suskun'

(İzleyicisinin olmamasından dolayı ekranlara erken veda eden 'Sınıf' dizisinin harika bir müziği vardı. Anımsadık, anımsatalım.)

Bİ'ŞARKI - EY SAREBAN

2011-10-31T19:58:00.002+02:00

(Mohsen Namjoo'nun Farsça'nın en iyi şiirlerinden birini besteyerek söylediği 'Ey Sareban' bize sözcüklerin de kokularının olduğunu kanıtlar gibi... Terk-i diyar özlemi çekenleri kucaklar gibi... Leyla'dan vazgeçenlere bağrını açar gibi... Leyla'yı, Leyla yapanın Mecnun olduğunu vurgular gibi... Güzelliğin on para etmez bu bendeki aşk olmasa gerçeğini yüzümüze çarpar gibi... Noktayı, virgüle bağlar gibi... Özneyi yüklemden saklar gibi... Tutkuyla kendine bağlayan bir yanı var şarkının, çok mutlu dahi olsanız hüzünlenip iç geçirmekten, kervancıya diş bilemekten, adını bilmediğiniz lakin Kays'tır mutlak dediğiniz aşığa üzülmekten geri duramıyorsunuz.Bir de dinledikçe dinleyesiniz geliyor. Yeni Leyla'lara kavuşan Mecnun'umuza armağan olsun. TRT1 ekranlarında bu gece)

ey kervancı, ey kervan!
leyla’mı nereye götürüyorsun,
leyla, canım ve yüreğim olduğu halde?
ey kervancı,
leyla’mı niçin götürüyorsun,
birbirimize yalnızken verdiğimiz sözlere tanrı şahitken?
ve aşkımızın karar kılmadığı hiçbir yer yokken?

ey kervancı,
leyla’mı nereye götürüyorsun,
ey kervancı,
leyla’mı niçin götürüyorsun,

inancımın tamamı geçici dünyaya dair
aşkın kıvılcımları yaşamın kendisi olmuş
oysa yarin hatırası aşkın bir damlasından bile güzeldir
aşık olmanın ateşi yaşamdan daha özgedir

tanrım kalplerdeki sevgiyi daima o kalplerde bırak,
benim kalbimde bıraktığın gibi
ve
leyla ile mecnun efsane oldular
oysa bizim hikayemiz sonsuzluğa erişti

sen şimdi aşkımın tek göstergesisin
hüznümün, güzümden okunmayan hali
bu hüznün elinden hangi hallerdeyim bilmiyorsun
senden sonra var olmadım ben tanrı biliyor
kalbimin yapraklarını gör ve git
tufan gibi inşa et hüznün dallarını
gül idik, gülleri derip git
ki ben gül ağacıydım
tufanın ayakları dibinde oturan
vücudunun bütün dallarını
tabiatın hışmıyla kır

Bir Sükut Sonrası Serseriliği

2011-10-31T19:02:00.000+02:00

Sen çay koyunca sevgilim!
Atomu parçalayasım geliyor
Öğelerine ayırasım geliyor devrik bir cümleyi
Amerika’yı kahredesim geliyor inan!

Sen çay koyunca sevgilim!
Anarşist balıklar dile geliyor
Akvaryumlar yanıyor ısrarla
Ve 657’lik bir silah oluyor sözlerim
Kaçırdığım namazlarım var biliyorum
Ama sen çay koyunca sevgilim!
İçim dışım Kudüs oluyor...

Güven Adıgüzel

(Bi sükut sonrası serseriliği-sahne-II sadabat paktı'ndan)

BEHZAT Ç. SENİ KALBİME GÖMDÜM

2011-10-30T13:20:00.002+02:00

Behzat Ç. -Seni Kalbime Gömdüm
Yön.: Serdar Akar
Sen.: Emrah Serbes, Serdar Akar
Oyn.: Erdal Beşikçioğlu, Fatih Artman, Cansu Dere
Yapım yılı: 2011

KALBİM

2011-10-22T00:27:00.001+03:00

Kalbim
ölü mevsimler gibisin
bir şeyin görünmeyen iyi yanları gibi
... ama bitti mevsim,
bir başka yolcu yok sana
fark etmez gibisin

Kalbim
demir masanın küfü, örtünün yırtığı
camın kırığı, patlayan freni hayatımın
kalbim, anla, bitti mevsim
bir başka yolcu yok sana...

Birhan Keskin

Fikret Kızılok

DOSTLUK ÜZERİNE

2011-10-20T18:46:00.000+03:00

Haydar Ergülen

Dostum varsa düşmanım yok sayılır
çünkü dostluk unutturur düşmanların varlığını insana
bir dost kaç düşmana bedeldir bilmiyorum ya
bildiğim, dostluğun azı yeter, düşmanlığın çoğuna.

Hem az olmalı dost dediğin de
çok olursa neden bilmem korkarım:
ya dostlarım birbirine düşman olursa!
Bilmemeli öyleyse dostlar da birbirini
bilmek şüphe uyandırır bazen
dostluk konusunda, o zaman
dostluk da kalmaz çünkü dostlarım
dostun da, düşmanın da öyle ya
hamuru aynı hamur, mayası aynı maya
birinin teknesi tuzlu, suyu kalın
biri ince başak, sarı cümle, yüreği yufka.

Dostların çoğalması da iyiliğe sayılmaz
dostun bir pul kadar kıymeti kalmaz
az dost az taş, çok dost çok taş
hem sayılıdır kalbimizdeki odalar
hem kalbe sığmayan şey dostluğa nasıl sığar?

Kalbindeki cama bir taş değer, dosttandır
(‘kırılınca anlaşılır kalbin camdan olduğu’)
kalbin bahçesinde bir gül solar, dosttandır
dostun varsa taşı güle sayarlar, akşamı güne
dostum varsa sözümü şiire sayarlar, beni şaire
dostum var, öyleyse ölebilirim bile!

SIRITIK KÜSKÜN

2011-10-16T19:59:00.000+03:00

Blog kurucusuna sevgilerimizle...

UYANIŞ

2011-10-15T18:12:00.000+03:00

Hayat güzeldir!

"Yol"dan

2011-10-11T00:17:00.002+03:00

Onu, sevebileceğinin en yücesiyle sevdin.
Titreme daha fazla kalbim.
Bağışla kendini artık onu da
Bırak gitsin
Bırak gitsin.
O senin ezel gününden kaderin
Sen onu nasılsa bin kere daha
Seveceksin.

Birhan Keskin

2011-10-01T17:15:00.000+03:00

PENGUEN

Penguen

bana sırtını dönme

biliyorum, sana benziyorum

ve içinde saklı tuttuğun yele.

Penguen

benim de içimde saklı tuttuğum

buzlu kıyılar, çığlık hatıraları

ben de senin kadar kaçkınım ve yaralı.

Kim bağışlayacak beni, penguen
çizdim senin beyaz ve narin yerini.

Bir yanım bembeyaz ışık
kör ediyor, bir yanım zehir gece
parktaki salıncağa binmeyi
beceremedim bugün ben de.
Penguen bana sırtını dönme.

Unutmadım aramızdaki beceriksiz dili.
Dünya yordu bizi. Benim de söyleyemediklerim
var. Hiç söyleyemeyeceğim onları belki de.
Uzun bir yolu geliyoruz seninle, yolu,
geldikçe anlıyorum ki, biz,
bu dünya üzerinde yürüyemiyoruz bile.

Penguen,
kim bağışlayacak beni?
çizdim senin beyaz ve narin yerini
elimde unuttuğun ince metalle.

PENGUEN 2

O büyük ve muazzam zamanda unuttum
Kanatlarım çok oldu üşüyor benim
Bu beyaz ıssızlıkta göğsüme düşüyor

Bu yüzden eğik boynum.

Bir kuşun anısı kalmış bende, saklı

Bundan gözlerimdeki kayalık,

İçimdeki serseri buzullar

Dürtme içimdeki narı

Üstümde beyaz gömlek var.

Birhan KESKİN

ABANT

2011-09-28T21:13:00.001+03:00

Gidilmek istenen, ikna edilecek dostlar aranan, çok da uzak olmayan... ...an ...an ...an.

Leyla ile Mecnun 28. Bölüm Fragmanı

2011-09-23T23:44:00.000+03:00

2011-09-19T21:38:00.001+03:00

"beni çok sev, usanmadan sev. / zira buna çok ihtiyacım var." [charles baudelaire]

Kanıma Çakal

2011-09-11T22:49:00.002+03:00

ikimiz bir iddia
ikimiz bir infial
ikimiz bir ikilik
dilin kemiği yok gibi.

beni konuşturan sensin işte
senin bu iyiliğin hep iyiliğin
vahşi iyiliğin senin, teslim iyiliğin
tartışmasız iyiliğin, taş kesilmiş iyiliğin
baş kesen iyiliğin yok mu bir de

bir güzel sustum kendimle görülmeye değerdi
kendimle dediğim lafın gelişi
seninle ben ikimiz

arasından kelimelerin geçmediği iki ağız
ortasından sanki işgal ordusu geçmiş bir toprağız

kime sorsam elbet görmüştü seni kesenin ağzını açmıştım
bazısı rivayetle konuşur
onlarla bile seni bahis konusu yapmıştım
ne kulplar takıp takıştırdım, nasıl da yakıştılar
sonra bütün çakallar kanımda yarıştılar
beni böyle bıktıran kanıma karışan nelerinle
şimdi al git bahaneleri

hırlı huysuz değillemeleri
dillendirmedi beni hiçbir senestezi

hiçbir sözü bölmedi kesilen onca sözüm
ne ki tutulacak söz kaldı mı aramızda
aramızda göğe kaldırılmış bütün duvarlar

ağırdan almalar, güzel havaların pusu
rayları yolundan çıkaran sözün kudreti bitti
biten bir çarpışmanın bütün gerekçeleri
ardımızda kalacak aramızda dağılan
ukde büyüten keklik gibi çoğalacak a canım
keskin nişancı elinde can verme arzusu

beni bırak ben şimdi susmalara

hayıflanıyorum, harfleri koyuyorum, hafifliyorum
iki ölü çıkaramadım şu çıktığım savaştan
nedendir bilmiyorum

esamisi cesametinden önemli bir ölünün

yüzümün karşılığını böylece soruyorum
yaşamak ne ölmek ne

aramızda toplamı olmayan bir şeyin değeriyle

ikimiz dediğim dönüp dolaşıp
sözlerden geçtiğim tutmaktan ellerimi bırakan
bize ne diyecek miyiz dünyaya

bize ne diyemeyiz ama gidersen öleceğim
kimse ölmeyecek elbet
yine de gülünç değil söyleyince.

Zeynep Arkan

Ne Gelir Elimizden İnsan Olmaktan Başka - Edip Cansever

2011-09-10T01:10:00.000+03:00

I

Ne çıkar siz bizi anlamasanız da
Evet, siz bizi anlamasanız da ne çıkar
Eh, yani ne çıkar siz bizi anlamasanız da.

Hiçbir şey ! Kadınlar geçtiği o kadın kokusu anlarınd
Yıkanmış, mayhoş ve taranmış duygularıyla
Dönüşür içimizde az menekşe, bir sarmaşık
Menekşe, hadi neyse, mor deriz sarmaşıklara
Mor deriz, mor bilinir çünkü, bir yandan güneşler kurur
Her yandan güneşler kurur, sanki yaz günüyledir
Bir adam kayboluyordur bir taşra sıkıntısıyla
Deriz ki, "şuram ağrıyor" bir de, "başım dönüyor", "yanıyor
avuçlarım"
Belki de bir çığlık mı bu, bu seziş, bu yakınma
Bir çığlık, hem de nasıl, katılmış, donmuş,yaşıyorcasına
Uzansak ellerimizde uzansak avuçlarımızda, bir çığlık
Nedir mi ellerimiz-korkunçtur bir elin bir köşesinde insan
olmalarıyla-
Korkunçtur insan olmalarıyla kıyısında bir yüreğin
Kıyısında gibi yangından, çok karanlıktan geçilmez caddelerin
Ve korkunç anlamsız gözlerinde ha dünya ha bir park
bekçisinin
Korkunçtur insan olmaları, bir ceset, suda bir şapka gibi
sallanaraktan

Bitmeyen bir selam gibi, hastayken, inceyken, yalnızlıklarda
aranan
Korkunçtur-bunu anlıyoruz-bir yüzün en çoğul beyazında
Korkunctur insan olmaları güz ortalarında, eriyen türbe
ışıklarında
Ve korkunçtur eriyip kaybolmaların bir köşesinde insan
olmalarıyla
Korkunçtur korkunç!
Diyerek: ben kimim, kime anlatıyorum, neyi anlatıyorum
ayrıca
Neyim ben, bu olanlar ne, ya kimdir tüketen isteklerimi
Tüketen kim. Hani görmeden daha, sezmeden herşeyin bittiğini
Ama ne zaman saçları kurularken çok eski bir alışkanlıkla
Çökerken üstümüze bir sözün, bir gümüş kupanın o sebepsiz
inceliği
Ansızın bir ürperişte: bitti mi herşey bitti mi
Yoo, hayır! öyleyse kimdir tüketen isteklerimi
Bir rüzgar, duyulup binlercesi birden bir rüzgar
Birakıp giden beni bir kenara, bir uzağı, yada bir boşluğu bırakır
gibi
Ve ben ki hazırımdır bir süre unutulmaya
Ama hep sorulur gibidir benden: ben şimdi ne yapsam acaba.
Ben şimdi ne yapsam, ben şimdi ne yapsam kaç kere yalnız
Hem bunu kaç kere söylemek, ne türlü söylemek adına
Eskimiş fırçalarda, kırılmış şişelerde, tozlanmış ilaç kutularında
Okunmaz kitaplarda, uzaksı giyişlerde çocuksuz avlularda
Anlamsız kahvelerde, bir yolun çok ucunda, asılmış koyun
butlarında
Ben şimdi ne yapsam, ben işte ne yapsam kaç kere yalnız
Kaç kere yalnız, ama kaç kere yalnız, gene kaç kere insan
olmalarımla

Kapansam, evlere kapansam, yıkanmış bir deniz bulacaksam orada
Anılar bulacaksam- anılar mi dediniz ? ne sesli bir vuruşma
Odalar bulacaksam, odalarda kadınlar, çiçekler, çok aynalar
Rakılar, gene rakılar, kırıklar sonsuz yaralar
Bulacaksam orada, bir koltuğu bir koltuğa doğru
Bir yüzü bir yüze, bir eli bir ele doğru yaklaştıran çocuklar
Sinekler bulacaksam, kaskatı yapan boşluğu, sinekler
Zorlanmış bir gülüşten-iğrenip birden-kusmalar, bulantılar
Bulacaksam belki de: susanlar, bilmem ki niye susanlar
Ölüler bulacaksam-ölü gözleri onlar, cesetler, giderek dışa
vurmalar
Ne dedik, dışa vurmalar mı, yani ilk aydınlığı mı ölümün
Ölümün ilk aydınlığı mı, ne dedik, sahi biz ne deseydik bu
konuda
Ne deseydik bilmiyorum, ama var bu kadarcık birşey insanın
sonsuzunda
Bu kadarcık bir şey-İyi ya, peki, şimdi kim var sırada
Sakın haaaa!. biz yoğuz, bizi unutun, yok deyin adımıza
Yok deyin çünkü biz..biz işte korkuyoruz ne güzel korkumuzla
Ne güzel ellerimizle.. Başlayın, hadi başlasanıza
Örneğin bir kahve falı ? Az müzik ? Diyorum biraz İskambil!..
Ama hiç seslenmeyelim-seslenmeyelim-içimizden oynayalım
ayrıca
- Dört kişiyiz!
- Hayır on!.
- Bin kişiyiz!
- Bana kalırsa..
Ne kadarcık bir fark var bizimle bütün insanlar arasında
Öyleyse başlayalım: Koz kupa! Ah şu sinek onlusu bire bir
unutulmaya
Çayınız soğuyacak! Çayınız mı dediniz ? Ne tuhaf biraz
anlıyorum

- Üç karo!
- Pas diyorum!
- Susalım baylar, dört kupa!
Ah şu sinek onlusu! Koz kupa! Çayınız mı dediniz ? Susalım!
Susalım-Niye susalım-Anılar mı dediniz ? Ne sesli bir
vuruşma!
Ya sonra ? Bırakın şu sonrayı, bilmem ki nedir o sonra
Gene mi, başladınız mı ? peki şimdi kim var sırada
Sakın haaaa!. biz yoğuz, bizi unutun, yok deyin adımıza
Yok deyin çünkü biz..biz işte korkuyoruz ne güzel korkumuzla
Ne güzel ağzımızla.. Yok canım, ben var ya, istiyorum sırada
olmayı istiyorum-Sahi mi- ama isterseniz siz olun
Siz olun, biz olalım kim olacak ? -Hep böyle oyalansanıza
Yani "Şu sinek onlusu, susalım baylar, koz kupa."
Gibi oyalansanıza
Biraz oyalansanıza.

Bir oyun başka olamaz oyundan gibi
Bir söz başka olamaz sözden gibi
Bir şey başka olamaz şeyden gibi
Tam öyle gibi, varıyor gibi bir mutluluğa
Ne gelir elimizden insan olmaktan başka
Ne gelir elimizden insan olmaktan başka

Ne çıkar siz bizi anlamasanız da
Evet, siz bizi anlamasanız da ne çıkar
Eh, yani ne çıkar siz bizi anlamasanız da.

Hiçbir şey ! Kimse bir gün gözlerimi sevmeyecek korkuyorum
Bir yaşlı kadın en erkek boyutunda

Kendisiyle çiftleşecek kaç kere yalnız
Kaç kere yalnız, kaç kere şaşırmış, bitkin kaç kere
Bir ölgün ses bulacak sesinden çok uzaklarda
Vardır ya, hani bir yer, uzakta çok uzakta
Ölüm mü- yok canım, çok sesli bir evrende çok erken daha
Üstelik bilmiyoruz da, doğrusu bilmiyoruz, ölüm mü, bunu
hiç bilmiyoruz
Diyoruz: yaşasak çıkmazları, sevişsek olmayanlarla
Tavşansı sıçramalarla bitirsek şu ormanı
Böylece, niye olmasın, işte bir orman daha
Sanki bir gölgeye geldik; yorulduk, acıktık, susadık biraz
Ve doyduk, ve içtik, ayıldık bir anlamda
Ayıldık ve sorduk, baktık ki hep ormandayız
Kaç kere ölmemişiz, kaç kere sormamışız, bu kaçıncı dalgınlığımız
Yani kaç sesli bir evrende kaç kere yalnız
Ne ölmek, ne ansımak! sadece yaşamakla
Tam öyle gibi.. Demeyin: eh, biraz yorulsak da
Demeyin, sakın haa, yok şu kadar bir şey insanın sonsuzunda
Biz şimdi ne yapsak, biz şimdi ne yapsak, biz işte biraz
bilmiyoruz ya
Diyoruz: yaşasak çıkmazları, sevişsek olmayanlarla.

(1961)
*en sevdiklerimden

Eylül - Haydar Ergülen

2011-09-10T00:26:00.001+03:00

Kadın gider ve bunun şiir olduğu söylenir
kadın gider ve bir şair doğar bundan
(Ben hangi kadından şair olduğumu bilirim)
“Yazın bittiği her yerde söylenir”se
kadının gittiği de her yerde söylenir
kadın gittiği her yerde şiir diye söylenir:
Kadının gittiği yazın bittiğidir, her yerde
yaz biter kadın giderse, bunun sonu şiirdir,
yazın sonu şiirdir, şiirdir aşkın sonu…
Şehir her semtiyle yazın peşine düşse
yaz uzar bundan ve aşklar da nasiplenir,
yazın peşinde şehir, kadının peşinde şiir
eylülün semtine kadar böyle gidilir
bir gecede gittimdi hazirandan eylüle
eylül yazdan terk edilmişti, şiirse haziranda
kadın tarafından terk edildi o söylenceye:
Bütün oğullar anneyi bir şiire terk eder!
O kadın beni terk ederse şair olurum
oğul olduğum kadın sakın beni terk etme,
şiirdir söylenir, yazdır biter, kadındır gider

Bütün kadınlar şiiri bir kadına terk eder!

Haydar Ergülen

Eylül

2011-09-08T04:22:00.008+03:00

"Eylül öyle bir aydır ki, geçen her güzel günü için ona minnettar olmak gerekir. Eylül, esef ve özlem ayıdır, içine birkaç günlük kış hücumundan acı düştüğü için, insan o güzel havaların, devamlı yazın artık geçtiğini anlayıp üzülür, özlem çeker." (Mehmet Rauf:28)

Bohem edebiyat olarak da adlandırılan Servet-i Fünun'un tartışmasız Halit Ziya'dan sonraki en iyi yazarı Mehmet Rauf, romanında bu şekilde tanımlar eylülü. Bakmayın ötelediğine, yazdan sonra istemez göründüğüne tüm roman boyunca dimağınıza kazınır eylül sevgisi. Romanın adı da Eylül'dür zaten. Tasvir konusunda oldukça başarılı olan yazar her biri mensur şiir niteliğinde cümleler kurar. Lise öğrencilerinin tamamına yakınının mezun olurken aklında yer etmiş bir romandır Eylül. Bu durumu bir türlü anlayamaz edebiyat öğretmenleri. Kafalarını kurcalayan bir sorudur yıllardır. "İlk psikolojik romanımız nedir?" sorusuna daha önce duymadığınız bir tonla hep bir ağızdan karşılık verir sınıf korosu: Eylül.

Elbette yaza veda edilen, doğadaki tükenişin, sessizliğe bürünüşün başlangıcı sayılan ve hazanı karşılayan ay olması hasebiyle en hüzünlü aydır. Ayların en güzelidir. Onu bir aya mahkum etmek haksızlıktır fikrimce. Bir mevsim kadar özeldir.

Bir aşkın başladığı ay da olabilir; bittiği ay da. Bu bütün aylar için geçerlidir elbette. Benim için bir aşkın filizlendiği aydır. Bitmeyendir.

Şair ne der: "O kadın beni terk erderse şair olurum." (Haydar Ergülen, Eylül) işte şair olmak için en ideal aydır. Zira şair olmak için gereken bütün hasletleri bünyesinde toplar:

"Hüzün, yağmur, dinginlik, durgunluk, huzur, ayrılık, akşam, melal, buhran, sararmış yapraklar, rüzgar, gurbet, sıla, özlem..."

Biz Alpay'ın "Eylül'de Gel" şarkısıyla büyümüş bir neslin çocuklarıyız. Şarkının söylendiği tarihlerde henüz doğmamış olsak da dinleyenler kervanında yerimizi almışızdır. Okuldaki arkadaşına aşık bir öğrenci için eylül hevesle beklenilendir. Yaz aşkları için ise yalnızlığın başladığı, bir sonraki yazın gelmesi için bir an önce geçmesi gereken ayların başlangıcıdır. İkincilerin işi daha zordur tabii.

Eylüldeki halini gördüğüm şehirlerin sayısı bir elin parmaklarını geçmez, ama tüm bu şehirlere eylülün çok yakıştığını söyleyebilirim. Tabiatın en güzel renklere büründüğü aydır. Ankara için eylül, ağustosun sıcağından kurtuluş reçetesidir. Sihirli bir dokunuş gibi daha eylülün ilk gününden itibaren geceleri üşümeye başlarsınız. Pencereleri kapatarak uyur, gece yürüyüşlerinizde sırtınıza bir hırka alma ihtiyacı duyarsınız.

Benim için eylül, bir yılın başladığı aydır. Nasıl ki rejime niyet etmiş birinin başlama günü hep pazartesi ise; benim kararlarımın vakti de eylüldür. Yeni yıla hiçbir zaman ocakta başlamadım. Hep eylüldü başlangıçlarımın tarihi. En sevdiğim şehrin, en güzel görüntülere büründüğü; normale dönüş zamanıdır. Fazlalıklarımı, eksikliklerimi, azalmalarımı, coşmalarımı fark ettiğim; kendime dönüş zamanımdır. Yazseverler için en kötü aylardan biridir belki; ama benim gibi sonbahar doğumluysanız istisnasız her yıl varoluş zamanınızdır. Hazan sizin mevsiminizdir. Hazansız ve hüzünsüz yapamazsınız.

Yine de kanaatin aksine bir kız çocuğuna verilmemesi gereken bir isimdir. Doğarken kızınızı hüzünle mühürlersiniz. Tıpkı hüznün ve hasretin mühürlendiği Sıla gibi ya da Özlem gibi.

İsyan ve teslimiyet arasında başlamanın ve bitişin bir anda yaşandığı eylüle gelince; "Oh be!" derim hep. Geldin sonunda. Diğer ayların hiçbirinde olmayan kalın bir çizgi vardır ağustos ve eylül arasında. İşte o çizginin mümtelasıyım.

Bizim neslin eylül şarkısıyla bitiriyorum yazımı. Yazının bu şarkıyla dinlenilmesini salık veriyorum. Zaten okuduysanız ziyanı yok şarkı eşliğinde başa dönün.

(Bülent Ortaçgil-Eylül Akşamı)

Herkesleştirilenlerden misiniz?

2011-09-06T23:33:00.007+03:00

(Herkes; olur olmaz kimseler, önüne gelen. insanların tümü)

Yeryüzü içinde bulunduğumuz haliyle çok da yaşanacak bir yer değildir esasen. Onu çekilir kılan kişilere, nesnelere ihtiyaç vardır. Yaşlanıldığında anılardır o serin liman. Nefes aldığınız an bir dostun sizi anımsayıp aramasıdır bazen. Çocuğunuzun sizi masallarla uyutmasıdır ya da sizin onu ninnilerle büyütmenizdir. Bir şarkıdır ya da bir şarkıcı. Bir görüntüdür yeryüzünü çekilir kılan. O görüntünün hatrına seversiniz yaşamayı.

Herkes içinde biricikleriniz vardır. Bütün sevinciniz hatta hüznünüz o biricikler üzerine kurulmuştur. Bazen geçmişin silinmez bir ânı, bazense içinde bulunduğunuz zamandır mutlu olma biçiminiz. Kaçınılmaz sonlar da vardır bazen. Herkes içinde renkli fenerler gibi yanan, hüznünüzün ve mutluluğunuzun kaynağı olan, sizi değerli kılan, yaşamı çekilir hale getiren, eksikliklerini tahayyül dahi edemediğiniz "o" biricikleriniz gün gelir "herkese" dönüşür. Bazen kırgınlıklardır bu sonu hazırlayan ama çoğu kez zamandır bunu yapan.

Bir şehri çok severken adını bile anmaz oluverirsiniz zamanla. Bazen de yaşamınızdaki insanlar bu akıbete uğrar. Herkese dönüştürürken onları acı bile duymazsınız. Herkesleştirmenin öyle bir etkisi vardır. En iyi dostlarınız, sevgilileriniz el olur gider.

Bu noktadan sonra fazla kelam etmemek gerekiyor; zira Nazım Hikmet 1918 yılında kaleme aldığı "Herkes Gibisin" şiiriyle sıradanlaştırılan sevgileri çok iyi anlatmıştır. Şair henüz 16 yaşındadır. O bir gecede böyle bir nihayete ulaşır. Zordur biraz ama mümkündür de. Mümkün olmayan bir şey var mıdır bu dünyada? Ben olmadığını düşünenlerdenim.

Herkes Gibisin
gözlerim gözünde aşkı seçmiyor
onlardan kalbime sevda geçmiyor
ben yordum ruhumu biraz da sen yor
çünkü bence şimdi herkes gibisin

yolunu beklerken daha dün gece
kaçıyorum bugün senden gizlice
kalbime baktım da işte iyice
anladım ki sen de herkes gibisin

büsbütün unuttum seni eminim
maziye karıştı şimdi yeminim
kalbimde senin için yok bile kinim
bence sen de şimdi herkes gibisin

Bu şiiri Cem Karaca'nın yorumundan dinlediğim her defasında bir "Allah korusun" dökülüyor dudaklarımdan. Ama muhteşem bir yorumdur bu ve derin bir şiir! Sevdiklerimizin herkeslerinin içine hapsolmak kötü olmalı. İçimizdeki fenerin sönmesi... Onlara görünmez oluşumuz... Allah korusun!

(Cem Karaca - Herkes Gibisin)

Zaman

2011-09-05T16:35:00.000+03:00

(Ezginin Günlüğü- Gelen Benim)

Ey zamana meydan okuyan! Ey vazgeçişlerini zamana teslim eden! Ey sadece zamandan medet uman! Ey zamanın akışıyla teselli bulan! Bu sözler sana!

Zaman, geçsin istersin. Geçer. Zaman, dursun istersin. Geçer.Yüzde ellilik bir gerçekleşme oranı gibi görünür.Aslında zamanın bize uyduğu falan yoktur. O her halûkârda geçer. Geçsin de zaten. Öyle anlar yaşarız ki hiç bitmesin isteriz. Olmaz mı öyle anlarınız? Benim olur. O an dursun ve ben içinde sonsuza kadar kalayım, isterim. Ama sonrasını merak etmeden de duramam. Nedense sonrası hep hayal kırıklığıdır. Hayal kırıklığını çağırmadan olmaz.Bir klişedir ama anımsamakta fayda var, zaman en iyi ilaçtır dertlere. O halde geçsin zaman.

Şarkıyı biraz değiştirerek bugünüme not düşüyorum: Ah bu sözcüklerin gözü kör olsun!

Mektup Aşktan Daha Acı

2011-08-19T00:35:00.001+03:00

Psikeart'ın temmuz-ağustos dönemi için hazırlanmış "Aşk Acısı" sayısı özenle hazırlanmış, birçok sanat dalından, disiplinden önemli isimlerin yazılarına yer verilmiş, deyim yerindeyse bizi bizden alan bir sayı olmuştur. Edebiyat, müzik, psikoloji, psikiyatri, felsefe, tarih, mitoloji gibi bir dizi alandan birçok güzel insanın ufuk açıcı yazılarıyla bezenmiş. İki gündür aralıksız olarak sürdürdüğüm okumalarımdan beni en fazla etkileyen yazılar alanımdaki -edebiyat- yazılar oldu. Bununla beraber psikolojik ya da psikiyatrik açıklamalar da oldukça tatmin ediciydi.

Ele alınan tema "Aşk Acısı". Neredeyse bütün sanat dallarını besleyen ana damarlardan biri aşk acısı. Yalnız kalmış, terk edilmiş bir aşığın halleriyle ulaştığımız nokta. Maalesef günümüzde aşk acısı da diğer bütün duygular gibi umarsızca sömürülmektedir sanal alemlerde. Orada herkes durmaksızın ne kadar çok aşık olduğunu, ne denli sevdiğini anlatırken en sevdiğimiz şairlerin, en sevdiğimiz şiirlerini birkaç günlük, daha çok da bir anlık heveslerine kurban ediyorlar. Ne acı bir durumdur ki paylaştıkları şarkının, sözün, şiirin manası konusunda ya da derinliği hususunda en ufak bir fikirleri bulunmuyor. "Ay çok güzel!"in ötesine gidemeyen sözler...

Oldum olası Ahmet İnam'ın edebiyata çok şey kattığını düşünmüşümdür. Onun ilmi yazılarında bile edebi bir taraf bulmak mümkündür. Bir sabah Dolmabahçe'den Taksim'e giderken Boğaz'da bir köşeye oturup bir çırpıda yazdığını söylediği "Sevgiyi Paylaşmak" adlı öyküsü gerek imgeleri gerekse duygu yüklü dünyasıyla oldukça sarsıcı.

Aşk acısı ancak böyle anlatılır dediğim yazılardan bir diğeri de Küçük İskender'e ait. Sosyal medyada cümlelerine düşkün bir yığın ergene nazaran kendisine uzak kalmayı hep yeğlediğim bir isim olmuştur Küçük İskender. Fakat "Hastasından Doktoruna Aşk Brifingi" adlı yazısını bitirdikten sonra aklınızda bir dolu soru yer ediyor. Tek tek onlara kendi cevaplarınızı vermeye çalışıyorsunuz.Çetrefilli sorular ve ağızdan çıkan zor cevaplar.

"Hafıza aracılığıyla aşık olursanız sevgilinizin doğum gününü, ailesinin kökenini, uğursuz sayısını bilirsiniz; yaşadıklarınız iz bırakmaz. Hatıra aracılığıyla aşık olursanız sevgilinizle karşılaştığınız ilk gün ne giydiğini hatırlarsınız da annesinin adı bir türlü gelmez aklınıza." (Psikeart 2011:59)

Bu cümlelerin ardından kendi aşkınızı sorgulamaya başlıyorsunuz. Peki ben nasıl bir aşığım?

Dergideki hangi yazıdan bahsetsem bilemediğim bir durumdayım şu an. O kadar güzel yazı var ki! Burada alıntılamak üzere seçtiğim metin ise son dönem modern Türk şiirinin usta kalemi Haydar Ergülen'e ait. O ki "Sis" şiiriyle belleğimizin söz kısmına adını silinmez bir şekilde kazımıştır. Mektup ve aşk bağlamı üzerinden "acı" kavramı üzerine fikirlerini, edebiyatın dil penceresinden ele alan şair yine gönlümüzün köşesine oturmuştur. Şair mektuplu dönemlerden bahsederken bugünün mektuplarını "ölü" olarak değerlendirir. Görüşlerine sonuna kadar katılıyoruz. Bizim için de mektuplar artık ölüler ikliminde yerini almıştır.

Alıntıladığımız yazıyı başka hiçbir yerde bulamazsınız. Tavsiyemiz bu sayıyı mutlaka edinin ve kitaplığınızın bir köşesinde arada okumalık olarak saklayın.

Mektup Aşktan daha Acı

Söz uçar, yazı kalır. Aşk uçar, acı kalır. "Eski acı postacı"larından biri olarak diyorum ki:

Aşkı yırtarak kurtaramazsınız kendinizi acısından, mektubu yırtarak yırtarsınız. Aşk gibi acı da bir mektup kılığında çok gitti geldi aramızda. Mektup kalmayınca kurtuldum aşktan da, acısından da.

Aşkın acısını paylaşamazsınız, paylaşılmıyor. En iyisi kendi kendinize yaşamak, ıssız, yalnız, tenha, kapalı, hatta mümkünse tek damla bile gözyaşı dökmeden, bunun için kendinizi zorlayarak yaşamanız gerek. Yoksa paylaşıldıkça güzelleşen değil, tam tersine paylaşıldıkça artan, acıyan, çoğalan, uzayan ve süren acılardan en mühimi aşkın acısı.

Yaşayan bilir, çeken bilir, yazan bilir. Aşkın acısını yaşarsın, geçer. Aşkın acısını yazarsın, geçmez. ben hem yaşayıp hem yazanlardanım. Çok yaşadım, uzun yaşadım, dolu yazdım, o yüzden aşkın acısına iki kere katlandım.

Aşk, acı, yazı, mektup. O tuhaf ve berbat acıyı sözcüklere dökmek, onu acının sahibine iletmeye, duyurmaya, hissettirmeye çalışmak, kesinlikle sıradan yazarların, şairlerin ve sıradan aşıkların işi değil.

... ... ...

Mektup acıdır, mektup aşktan da acıdır, aşk bir kere mektup iki kere acıtır. Çünkü mektup acıyla yazılır!

Bana diyorlar ki "niye bu kadar çok mektup yazdın?" Yazdım. İnsan bazen kendi acısının postacısı oluyor. Aşkı kendisi yaşıyor, yani kendi kendine yaşıyor, acısını kendisi çekiyor, mektubunu kendisi yazıyor, zarfını kendisi kapatıyor. ... İşte biz ona "acının postacısı" diyoruz.

Mektup aşktan da acıdır. Allah'tan mektup filan kalmadı da aşkın acısı yarı yarıya hafifledi, azaldı, yani öyledir sanırım, olan bana oldu, bize oldu, eski aşıklara, eski deliler, eski mektupçulara oldu. Bak eski acıları pazara götürsen kimse yüzüne bakmaz, eski aşkları roman yapsan kimse bir satırını okumaz, eski mektuplar öyle mi ya, şöyle esaslı birkaç acı mektubu varsa elinde, en azından müzelerde sergilenir: Vaktiyle bizim memlekette de ne çok Genç Werther varmış! diye. Ölmedik ama yaralı kaldık işte! Yani acım aşktan değil, benim yaram mektuptan!

Haydar Ergülen

Bir de şarkı ekleyelim dinlemeniz ve "Ey mektup sen neymişsin?" duygu durumuna gelmeniz için. Mektuplar ölüdür ve ölüler dirilemez.

Fâriğ olmam eylesen yüz bin cefâ sevdim seni

2011-08-15T17:46:00.001+03:00

Eğer İhsan Oktay Anar ya da Osmanlı dönemini anlatan başka bir eser okuyorsanız fonda bulunması elzem olan bir eser Şeyh Galip'in bu şarkısı. 18. yüzyılda Galata mevlevihanesinin başında bulunan Divan şairimiz Şey Galip şiirlerinde ilahi aşkı anlatmasıyla nam salmıştır. Şüphesiz ki doruk noktası "Hüsn ü Aşk" mesnevisidir. Klâsik edebiyatın bütün kurallarını bünyesinde toplayan bir şiirdir"Fârig olmam".

Sevgiliden gelen her türlü cefaya canı gönülden razı gelen deli aşık bu anlamda Mecnun ve Ferhat'a selam sunar, dünya bir yana, kendisi bir yana düşse de sevgisinden vazgeçmeyeceğini belirtir. Beşeri bir aşk gibi görünse de amaçlanan "maşuk"tan çok "aşk"ın kendisidir. Aşık olmaya meftundur şair. Sevgiliye kavuşmak gibi bir amacı yoktur. Dünya duysun diye haykırır: Aşığım ben sana! Bırakmayacağım seni! Aslında sevgilisine ne aittir ne de sahip.

17. yüzyılda örnekleri verilmeye başlayan şarkı türünün hayata dönük, sevgiliyle hemhâl, eğlence merkezli duruşuna aykırı bir şiirdir. Çok da güzeldir.

Şiiri de alıntılayalım:

Fâriğ olmam eylesen yüz bin cefâ sevdim seni
Böyle yazmış alnıma kilk-i kazâ sevdim seni
Ben bu sözden dönmezem devr eyledikçe nüh felek
Şâhid olsun aşkıma arz u semâ sevdim seni

Bend-i peyvend-i dilim ebrû-yı gaddârındadır
Rişte-i cem’iyyetim zülf-i siyeh-kârındadır
Hastayım ümmîd-i sıhhat çeşm-i bîmârındadır
Bir devâsız derde oldum mübtelâ sevdim seni

Ey hilâl-ebrû dilin meyli sanadır doğrusu
Sûy-i mihrâba nigâhım kec-edâdır doğrusu
Râ kaşından inhirâf etsem riyâdır doğrusu
Yâ savâb olmuş veya olmuş hatâ sevdim seni

Bî-gubârım hasret-i hattınla hâk olsam yine
Sıhhatim rûh-i lebindendir helâk olsam yine
Tîğ-i gamzenden kesilmem çâk çâk olsam yine
Hâsılı beyhûde cevr etme bana sevdim seni

Gâlib-i dîvâneyim Ferhâd u Mecnûn’a salâ
Yüz çevirmem olsa dünya bir yana ben bir yana
Şem’ine pervâneyim pervâ ne lâzımdır bana
Anlasın bîgâne bilsin âşinâ sevdim seni
Şeyh Galip (Şiiri alıntıladığımız adres:http://www.edebiyatturkiye.com/

Dinledikçe efkâr bastırır. Aşık değilseniz aşkı çağırır; zaten aşıksanız hiç kavuşmayı istemeden, hayaller kurdurur. Çaresiz bir dert değil de nedir, aşk!
Bir de dinleyin, uyarılarımıza kulak asmadan! http://otekisiz.blogspot.com/2011/08/alasta-vardiya.html

Alesta Vardiya!

2011-08-15T17:03:00.001+03:00

İhsan Oktay Anar'la tanışmam 2010 yazına denk gelir. Biraz geç olmakla beraber, zararın neresinden dönersek kâr anlayışıyla teselli bulmaktayım. Yeni başlayanlar için tavsiye edildiği gibi ben de "Puslu Kıtalar Atlası" ile onun kurgu dünyasına adım attım. İki gün içinde bitirdiğim bu romanın ardından kitapçıdan tüm eserlerini satın aldım. Eserin taşıdığı tüm özellikler bir yana (bir yana bırakmak o kadar basit olmamakla beraber) yazarın hakim olduğu, evirip çevirdiği, şiir gibi oluşturduğu, bir işçi gibi emek sarf ettiği dil mükemmelliğine hayran olmamak elde değil.

Zaman kaybetmeden sırasıyla; Kitab-ül Hiyel, Efrâsiyâb'ın Hikâyeleri ve Suskunlar'ı okudum. Kitaplar bittikçe üzüldüm. O kadar alışmıştım ki yazarın kurguladığı dünyaya.

Amat'ı okumadan kenara ayırdım. Çünkü; okuduğum bir romanı ne kadar sevmiş olursam olayım, yeniden elime almam mümkün olmuyor. Amat'ı, yazarı bir anda tüketmemek için bıraktım. Merak ederek, özleyerek bir yıl geçti.

Yaz tatilinin başlamasıyla beraber nihayet ve maalesef "Amat" elimde. 'Nihayet' çünkü; İhsan Oktay Anar gibi yazan, dile hakim, kurgusu sağlam, hayal dünyası engin, teşbih ve telmihleri benzersiz yaşayan başka bir yazarımız yok. Bir de üslûbu bağımlılık yapıyor, sürekli onu okumak istiyorsunuz. 'Maalesef' çünkü; ufukta başka bir eseri yok ve son cümlelerimi, paragraflarımı tüketiyorum. Ne acı!

Yazar eserlerinde duruşunu bozmuyor. Biri daha az, diğeri daha kıymetli eserlerle muhatap etmiyor bizi. Hep aynı değerde. değersizlik onun kıyılarında gezinmiyor. "Puslu Kıtalar Atlası" ilk gözağrım olduğu, "Suskunlar" taşıdığı isim ve musikiyle olan tezat birlikteliği, "Efrâsiyâb'ın Hikâyeleri" farklı rüyalar kurdurduğu, "Kitab-ül Hiyel" hiç alakam ve ilgim olmayan bir alemi bana sevdirdiği için çok güzel.

Şu an hala okuduğum "Amat"a gelince, okurken (diğer romanlarında da olduğu gibi) bilmediğiniz birçok kelime ile karşılaşacaksınız. Çoğu denizcilikle ilgili terimler. Anlamlarını aramak için üşenmeyin ve bulun. Eser mana kazanır, bu arada sizi boş bırakmaz, düşünce dünyanızı zenginleştirir. Popüler kitaplardan vazgeçin ve günümüz romanını tarihe dönüş yapan İhsan Oktay Anar'dan öğrenin.

Keyifli okumalar.

Neden Buradayım?

2011-08-15T00:27:00.000+03:00

Diğer sosyal paylaşım ortamlarını çok iyi kullanan ve bu platformlarda var olmaya (!) çalışan biri olarak buradan da eksik kalmayayım istedim. Sevdiğim şarkıları, beğendiğim yazıları, iz bırakan cümleleri, okuduğum ve okumakta olduğum kitapları, bazen de yaşamımı etkileyen olay ya da durumları biraz anonim bir duruş sergileyerek sizlere sunacağım. Sizlerin kim olduğunuzu bilmeden ve de bilmek istemeden.
Hoş geldiniz yayın dünyama!